Тизимнинг ушбу имкониятидан фойдаланиш учун Сиз авторизация қилинишингиз керак!
Рўйхатдан ўтишни хоҳлайсизми? Ёки тизимга ўз логинингиз билан кирасизми?

Авторизация қилиш Рўйхатдан ўтиш

×
 ×
Elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda texnika xavfsizligi qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida

ILOVA
Elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi QOIDALARI

QOIDALARI 1-bob. Umumiy qoidalar

2-bob. Xodimlarga qo‘yiladigan talablar

3-bob. Tezkor xizmat ko‘rsatish va ishlarni bajarish tartibi

1-§. Tezkor xizmat ko‘rsatish tartibi

2-§. Ishlarni bajarish tartibi

4-bob. Tashkiliy tadbirlar

1-§. Ishlar xavfsiz bajarilishi uchun javobgar shaxslar, ularning huquq va majburiyatlari

2-§. Naryad yoki farmoyish berish

3-§. Qisqa muddatli va kechiktirib bo‘lmaydigan ishlar

4-§. Brigada tarkibi

5-§. Ish joylarini tayyorlashga va ishga qo‘yishga ijozat berish

6-§. Ish joyini tayyorlash va ishga qo‘yish

7-§. Ish olib borishni nazorat qilish

8-§. Boshqa ish joyiga o‘tkazish

9-§. Ish jarayonidagi tanaffuslarni va ish tugashini rasmiylashtirish

10-§. Ishlar to‘liq tugaganidan so‘ng elektr qurilmasini ulash

11-§. Elektr stansiyalar, podstansiyalarning elektr qurilmalarida va KLda ishlarni bajarishda amalga oshiriladigan tashkiliy chora-tadbirlar

12-§. HLda ishlarni bajarishning tashkiliy chora-tadbirlari

5-bob. Texnik chora-tadbirlar

1-§. Texnik chora-tadbirlar. O‘chirishlar

2-§. Xavfsizlik plakatlarini osish va ish joyini to‘sish

3-§. Kuchlanish yo‘qligini tekshirish

4-§. Yerga ulagichlarni o‘rnatish. Umumiy talablar

5-§. Elektr stansiyalar va podstansiyalarning elektr qurilmalarida erga ulagichlarni o‘rnatish

6-§. HLda erga ulagichlarni o‘rnatish

6-bob. Elektr maydoni ta’siri doirasidagi OTQdagi va HLdagi ishlar

7-bob. Generatorlar

8-bob. Vodorod bilan sovitiladigan generatorlarning gaz-moy tizimi. Elektroliz qurilmalari

9-bob. Elektr dvigatellar

10-bob. Kommutatsion apparatlar va komplekt taqsimlovchi qurilmalar

11-bob. Tok transformatorlari, elektrodli qozonlar, elektr filtrlar

1-§. Tok transformatorlari

2-§. Elektrodli qozonlar

3-§. Elektr filtrlari

12-bob. Akkumulyatorli batareyalar

13-bob. Kabel liniyalari

1-§. Yer qazish ishlari

2-§. Kabellar va muftalarni osish va mahkamlash

3-§. Muftalarni ochish, kabelni kesish

4-§. Muftalarga quyiladigan tarkiblar bilan ishlash

5-§. Kabellarni yotqizish va qayta yotqizish, muftalarni ko‘chirish

6-§. Yer osti inshootlaridagi ishlar

14-bob. Elektr uzatish havo liniyalari

1-§. Tayanchlardagi ishlar

2-§. Kuchlanish ostida ishlash

3-§. Ishlab turgan HL bilan kesishgan joylardagi tayanchlar oralig‘ida, ilashgan kuchlanish ostida bo‘lgan HLda, ko‘p zanjirli HLning o‘chirilgan bir zanjirida ishlarni bajarish

4-§. HL trassalarini daraxtlardan tozalash

5-§. Ko‘zdan kechirishlar va ko‘rikdan o‘tkazishlar

6-§. HLning yo‘llar bilan kesishgan va yo‘lga yaqinlashgan uchastkalaridagi ishlar

7-§. Ko‘chani yoritish tarmoqlariga xizmat ko‘rsatish

8-§. Boshqa tashkiliy ishlar

15-bob. Sinashlar va o‘lchashlar

1-§. Begona manbadan yuqori kuchlanish berib sinashlar

2-§. Elektr o‘lchov qisqichlari va o‘lchov shtangalari bilan ishlash

3-§. Liniyada impulsli o‘lchagich bilan ishlash

4-§. Megaommetr va elektr o‘lchash vositalari bilan ishlash

16-bob. Kuchlanish ostida bo‘lgan izolyatorlarni yuvish va tozalash

17-bob. Dispetcherlik va texnologik boshqaruv vositalari

1-§. Umumiy talablar

2-§. Aloqa kabel liniyalari

3-§. Navbatchisiz kuchaytirgich punktlari apparatlari

4-§. Aloqa havo liniyalari

5-§. Radio va radio rele liniyalari

6-§. HL va yashin qaytargich troslari bo‘ylab yuqori chastotali aloqa

7-§. Brigadalar bilan vaqtinchalik yuqori chastotali aloqa

8-§. DTBVning apparatxonalari

18-bob. Issiqlik avtomatikasi, issiqlik texnikasi o‘lchovlari va himoya tuzilmalarining elektr qismi

19-bob. Avtomobillar, yuk ko‘tarish mashinalari, mexanizmlar va narvonlarni qo‘llash orqali bajariladigan ishlar

20-bob. Havozalar, so‘rilar, konstruksiyalar va uskunalarga chiqib bajariladigan ishlar

21-bob. Xizmat safariga yuborilgan xodimlarning ishi

22-bob. Energiya bilan ta’minlovchi tashkilot xodimlar tomonidan elektr hisoblagichlari bilan bajaradigan ishlar

23-bob. QMT xodimlarini ishlab turgan elektr qurilmalarida va elektr uzatish liniyalarining muhofaza zonasida ishga qo‘yish

1-§. Umumiy talablar

2-§. Elektr stansiyalar va podstansiyalarning elektr qurilmalarida ishga qo‘yish

3-§. Elektr uzatish liniyalarining muhofaza zonasida ishga qo‘yish

24-bob. Yakunlovchi qoida

1-ILOVA
Elektr qurilmalariga xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning elektr xavfsizligi bo‘yicha GURUHLARI

2-ILOVA
Kuchlanish ostida bo‘lgan tok uzatuvchi qismlarga yaqinlashish mumkin bo‘lgan MASOFA

4-ILOVA
Javobgar shaxslarning o‘rindoshlik yo‘li bilan bajarishlari mumkin bo‘lgan VAZIFALARI

6-ILOVA

7-ILOVA
Resiverlarni puflash tartibi

8-ILOVA
O‘rnatma uchlik va yuvilayotgan izolyator o‘rtasida ruxsat etilgan suv oqimi bo‘yicha minimal masofa

Hujjat 10.10.2020 00 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish
14. Kuchlanish ostida bo‘lgan elektr qurilmalarining to‘siqsiz tok o‘tkazuvchi qismlariga ushbu Qoidalarga 2-ilovada ko‘rsatilgandan kam masofaga odamlarning, yuk ko‘taruvchi mashinalar va mexanizmlarning yaqinlashishi taqiqlanadi.
HLni ko‘rib chiqish ushbu Qoidalarning 367 va 368-bandlari talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
17. 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr qurilmalarini ko‘rib chiqishda tok o‘tkazuvchi qismlarga ushbu Qoidalarga 2-ilovada ko‘rsatilgandan kam masofaga yaqinlashishga qarshi qo‘yiladigan to‘siqlar bilan jihozlanmagan xona va kameralarga kirish taqiqlanadi. To‘siqlarning eshigini ochish va to‘siqlar orqasiga o‘tish taqiqlanadi. To‘siqlar elektr qurilmalarining tuzilishi talablariga muvofiq o‘rnatiladi.
27. Ishlab turgan elektr qurilmalarida bajariladigan ishlar ushbu Qoidalarga 3-ilovada keltirilgan naryad-ijozat shakli bo‘yicha olib borilishi lozim.
32. Agar elektr qurilmalarida egilib ishlayotgan shaxs qaddini rostlaganda elektr qurilmasining tok o‘tkazuvchi qismlarigacha masofa ushbu Qoidalarga 2-ilovada ko‘rsatilgan masofadan kam bo‘ladigan bo‘lsa, bunday holatda ishlash taqiqlanadi. Elektr stansiya va podstansiyalarning 6 — 110 kV kuchlanishli elektr qurilmalarida to‘siqsiz tok o‘tkazuvchi qismlarida orqa yoki ikki yon tomonda joylashgan holatda ish bajarish taqiqlanadi.
Ishga qo‘yuvchilar navbatchilar yoki tezkor-ta’mirlash xodimlaridan tayinlanishi lozim. Ushbu Qoidalarning 57-bandida qayd etilgan shartlar bajarilganda HL da ishga qo‘yish bundan mustasno. 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr qurilmalarida ishga qo‘yuvchi IV guruhga mansub, 1000 V gacha kuchlanishli elektr qurilmalarda esa ishga qo‘yuvchi III guruhga mansub bo‘lishi shart.
Barcha elektr qurilmalarida farmoyish bo‘yicha ish bajarilayotganda, ushbu Qoidalarning 67, 199 va 400-bandlarida ko‘rsatilganidan tashqari, ish bajaruvchi III guruhga mansub bo‘lishi mumkin.
57. Javobgar shaxslarga o‘rindoshlik asosida ushbu Qoidalarga 4-ilovada keltirilgan vazifalarning birini bajarishlariga ijozat beriladi.
67. Ushbu Qoidalarning 66-bandida keltirilgan ishlarni bajarishda ishlayotganlarning soni nazorat qiluvchi xodim bilan birgalikda 3 kishidan ortmasligi shart.
Ushbu Qoidalarning 66-bandida qayd etilgan ishlarni bajarish uchun 1 soatdan ko‘p vaqt yoki 3 kishidan ortiq odam talab etilsa, u holda ushbu ish naryad bo‘yicha bajarilishi shart.
Ushbu Qoidalarda nazarda tutilgan hollarda (120 — 124, 127, 487, 525-bandlariga qaralsin) ishlarni farmoyish bo‘yicha bir kishi bajarishiga ruxsat etiladi.
Brigada tarkibini o‘zgartirishda ushbu Qoidalarning 68-bandi talablari buzilishiga yo‘l qo‘yilmasligi shart. Ish bajaruvchi brigada tarkibiga qo‘shilgan yangi ishchilarga yo‘l-yo‘riq berishi shart.
Farmoyish bo‘yicha ishga qo‘yish tezkor jurnalda yoki ushbu Qoidalarga 5-ilovada keltirilgan naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha ishlarni qayd etish jurnalida rasmiylashtiriladi.
90. Brigadani boshqa ish joyiga o‘tkazish ushbu Qoidalarga 3-ilovada keltirilgan naryadning 3-jadvalida rasmiylashtiriladi. Navbatchi yoki tezkor ta’mirlovchi xodimlardan bo‘lgan ishga qo‘yuvchi amalga oshirayotgan o‘tkazishni naryadning har ikkala nusxasida rasmiylashtiradi.
97. Ishni bajaruvchi (kuzatuvchi) ishlar to‘liq tugagani va ushbu Qoidalaring 96-bandi talablari bajarilgani to‘g‘risida ishga qo‘yuvchiga, u yo‘q bo‘lgan holda ish joylarini tayyorlashga va ishga qo‘yishga ijozat bergan shaxsga xabar berishi shart.
1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr qurilmalaridagi uskunalarni o‘chirib bajariladigan ishlarda, elektr qurilmalarining barcha tok o‘tkazuvchi qismlaridan ushbu Qoidalarning 106-bandiga muvofiq kuchlanish olingan holatlar, oddiy va ko‘rinarli sxemali elektr qurilmalari, elektr dvigatellari va ular ulangan YOTQdagi ishlardan tashqari;
111. Ushbu Qoidalarning 106, 107, 109, 110-bandlariga muvofiq ishlarni bajarishda hamma ish joylari ishga qo‘yishdan oldin tayyorlangan bo‘lishi shart. Naryad bo‘yicha ishlar to‘liq tugatilmaguncha biror-bir ulanishni ulashga tayyorlash, jumladan, elektr dvigatelni sinab ko‘rish taqiqlanadi.
129. Naryadda ta’mirlanayotgan liniyani kesib o‘tgan HLdan qaysi birlarini o‘chirish va erga ulash talab qilinishi (erga ulagichlarni ish joylari yaqiniga hamda ushbu Qoidalarning 168-bandiga muvofiq o‘rnatish bilan) ko‘rsatilishi shart. Xuddi shunday ko‘rsatma, agar ish sharoitlari bo‘yicha ta’mirlanayotgan HL yaqinidan o‘tgan HLni o‘chirish talab qilinadigan bo‘lsa, naryadga kiritilishi shart. Bunda ta’mirlanayotgan HLni kesib o‘tayotgan yoki yaqinidan o‘tgan HLni erga ulash ishga qo‘yishdan oldin bajarilishi shart. Ulardan erga ulagichlarni ishlar to‘liq tugatilmaguncha olib tashlash taqiqlanadi.
odamlar, yuk ko‘tarish mashinalari va mexanizmlarni ushbu Qoidalarga 2-ilovada qayd etilganidan kam masofaga yaqinlashishi mumkin bo‘lgan, to‘silmagan tok o‘tkazuvchi qismlar.
O‘chirilgan HLda ishlashda ushbu HLning ayrim elementlari kuchlanish ostida bo‘lgan boshqa HLning tok o‘tkazuvchi qismlariga ushbu Qoidalarga 2-ilovaning 1-jadvali uchinchi ustunida qayd etilganidan kam masofagacha yaqinlashish imkoniyati bo‘lsa, bu liniya ham o‘chirilishi shart. Ta’mirlanayotgan HL bilan birga osilgan AHL ham o‘chirilishi shart.
Kuchlanishni olmasdan qo‘yiladigan vaqtinchalik to‘siqlardan tok o‘tkazuvchi qismlargacha bo‘lgan masofa ushbu Qoidalarga 2-ilovada ko‘rsatilgan masofadan kam bo‘lmasligi shart. 6 — 10 kV kuchlanishli elektr qurilmalarida, zarur bo‘lganda, bu masofa 0,35 m gacha kamaytirilishi mumkin.
169. Ushbu Qoidalarning 168-bandida keltirilgan erga ulagichlarga qo‘shimcha ravishda har bir brigadaning ish joyida barcha fazalarning simlari, zarur bo‘lganda troslar ham erga ulanishi shart.
194. Ushbu bob va IX bobning talablari sinxron kompensatorlarga ham tegishlidir.
275. Yer qazish sharoitlari ushbu Qoidalarning 274-bandida keltirilganidan farq qilsa, kotlovanlar va zovurlarni qazish vertikal devorlarni tirgovich bilan mustahkamlab yoki qiyalikni saqlagan holda bajarilishi zarur.
340. Ushbu Qoidalarning XIV bobi, 3-§ining ushbu va keyingi bandlarining talablari troslarga ham taalluqlidr.
Oqim uzunligi ushbu Qoidalarga 8-ilovada ko‘rsatilgandan kam bo‘lmasligi shart.
419. Ish rahbari ushbu Qoidalarning 125-bandiga muvofiq va quyidagi ishlarda tayinlanishi zarur:
421. DTBVda farmoyish bo‘yicha ushbu Qoidalarning 117 — 124, 126, 127-bandlarida ko‘rsatilgan talablar bilan birga quyidagi ishlar bajarilishi mumkin:
441. NKPdagi kabelda brigadani ishga qo‘yish ushbu Qoidalarning 440-bandidagi tadbirlar bajarilgandan keyin ish rahbari tomonidan amalga oshiriladi.
493. OTQ bo‘ylab va HLning muhofaza zonasida avtomobillar, yuk ko‘tarish mashinalari va mexanizmlarning harakatiga ushbu Qoidalarning 491-bandida eslatilgan shaxslarning biri yoki V guruhga mansub ma’muriy-texnik xodim nazorati ostida ruxsat beriladi. OTQ bo‘ylab avtomobillar, yuk ko‘tarish mashinalari va mexanizmlarining harakatiga navbatchining yoki IV guruhga mansub tezkor ta’mirlovchi xodimlardan tayinlangan ishga qo‘yuvchining nazorati ostida ham ijozat beriladi.
547. Ko‘p zanjirli HLda ekspluatatsiya qiluvchi korxona tomonidan tayinlangan ishga qo‘yuvchi ish joyini tayyorlashda ushbu Qoidalarning 354-bandiga asosan bayroqchalarni erga ulagichlar o‘rnatilgan tayanchlarga o‘rnatishi shart. Bayroqchalar erga ulagichlar bilan birga olinishi zarur.
Keyingi tahrirga qarang.
1-jadvalda ikkilamchi zanjirlarda, releli himoya, avtomatika, telemexanika, aloqa tuzilmalaridagi o‘chirishlarni ko‘pcatish talab qilinmaydi.
14. HLda ish bajarilganda 1-jadvalda quyidagilar ko‘rsatiladi:
15. 1-jadvalga bevosita ish joyini tayyorlash uchun kerak bo‘lgan kommutatsiya apparatlari bilan bajariladigan operatsiyalar kiritilishi shart. Ish joyini tayyorlash jarayonida sxemaga o‘zgartirishlar kiritish bilan bog‘liq bo‘lgan almashlab ulagichlar (TQlarda bir ulanmani o‘chirib, boshqa shinalar tizmasiga o‘tkazish, tarmoq uchastkasini bir manbadan ikkinchi manbaga o‘tkazish va hokazolar) jadvalga yozilmaydi.
16. Tezkor ta’mirlovchi xodimlardan tayinlangan ishga qo‘yuvchiga naryad berish paytida oldindan tayyorlangan ish joyiga ijozat berish topshirilgan hollarda 1-jadvalning 2-ustunida naryad beruvchi ish joyini tayyorlash uchun zarur bo‘lgan o‘chirilishi va erga ulanishi kerak bo‘lgan operatsiyalarni yozib, ushbu operatsiyalardan qaysilari bajarilgani ko‘rsatiladi.
Ish joyini tayyorlash talab qilinmaydigan ishlarda 1-jadval ustunlariga “Talab qilinmaydi” deb yozib quyiladi.
19. 2-jadval ish joyini tayyorlashga ijozat berilganda va birinchi bor ishga qo‘yishda to‘ldiriladi.
Agar ish joylarini tayyorlashga va ishlashga ijozat har xil vaqtda so‘raladigan bo‘lsa, 2-jadvalning ikki qatori: birinchi qatori ish joyini tayyorlashga ruxsat uchun to‘ldiriladi, ikkinchisi esa ishlashga ijozat uchun.
21. 3-jadvalda har kungi ishga qo‘yish va uni tugatish, shu jumladan, brigadani bir ish joyidan ikkinchi ish joyiga o‘tkazishda ishga qo‘yish hamda brigada a’zolariga ish joyida yo‘l-yo‘riq berilganligi rasmiylashtiriladi.
22. 4-jadvalda avtomobil haydovchisi yoki mexanizm mashinistini va kranchini brigada tarkibiga kiritish yoki undan chiqarishda qo‘shimcha ravishda yana unga biriktirilgan avtomobil, mexanizm va o‘zi yurar kranning turi ham ko‘rsatilishi kerak. 4-ustunga brigada tarkibini o‘zgartirishga ruxsat bergan xizmatchi imzo chekadi. Agar ruxsat telefon yoki radioaloqa orqali berilsa, ish bajaruvchi 4-ustunda shu xodim familiyasini ko‘rsatishi zarur.

Naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha bajariladigan ishlarni hisobga olish
TARTIBI

Mahalliy navbatchisi bo‘lgan elektr qurilmalarida (uyda navbatchilik qiluvchilar bundan mustasno) naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha bajariladigan ishlar quyida tavsiya qilinayotgan naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha bajariladigan ishlarni hisobga olishga mo‘ljallangan jurnalda hisobga olinishi shart.
Jurnalning mos ustunlarida naryad bilan birinchi ishga qo‘yish va uni to‘liq tugatish, farmoyish bo‘yicha ishga qo‘yish va uni tugatish hisobga olinadi. Unda faqat tezkor jurnalda qayd etiladigan tezkor xodimlarning o‘zlari beradigan yoki ularning kuzatuvi ostidagi farmoyishlar bilan bajariladigan ishlar bundan mustasnodir. Bundan tashqari naryad bo‘yicha birinchi va har kungi ishga qo‘yish tezkor jurnalda yozib rasmiylashtiriladi. Bunda faqat naryadning tartib raqami va ish joyi ko‘rsatiladi xolos.
Naryadlar va farmoyishlar bilan bajariladigan ishlarni hisobga olish jurnalini navbatchi xodim to‘ldirib boradi. Jurnal betlariga tartib raqamlari yozilgan, shnurlangan va shnur uchlari muhrlanib bog‘langan bo‘lishi shart. Jurnalni saqlash muddati oxirgi yozuvdan so‘ng 6 oy.
Mahall�y navbatchisi bo‘lmagan va uyda navbatchilik qiladigan elektr qurilmalarida naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha bajariladigan ishlarni hisobga olish jurnali yuritilmaydi. Brigadaning naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha ishlashiga ijozat berilishi tezkor jurnalda hisobga olinishi shart.

Naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha bajariladigan ishlarni hisobga olish jurnali

Farmoyishning tartib raqami

Naryadning tartib raqami

Ish joyi va nomi

Ish bajaruvchi yoki kuzatuvchi (Familiyasi, ismi, otasining ismi)

Farmoyish bo‘yicha ishlayotgan brigada a’zolari (Familiyasi, ismi, otasining ismi)

Farmoyish bergan shaxs (Familiyasi, ismi, otasining ismi)

Ish boshlandi (sana, vaqti)

Ish tugatildi (sana, vaqti)

1

2

3

4

5

6

7

8

7-rasm. Kuchlanishi 10 kV shoxobchalanishli HL sxemasi. Ushbu Qoidaning 168-bandiga muvofiq ko‘chma erga ulagich erga ulaydigan tuzilma bilan jihozlangan tayanchda o‘rnatilgan (ish joyidagi erga ulagich ko‘rsatilmagan): 1-elektr energiya bilan ta’minlovchi manba; 2-tayanch; 3-shoxobchalanish; 4-ish joyi (ish uchastkasi).

Hujjatda xato topganingizda, uni belgilab Ctrl+Enter ni bosing.

© O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qoshidagi “Adolat” milliy huquqiy axborot markazi davlat muassasasi