Tizimning ushbu imkoniyatidan foydalanish uchun Siz avtorizatsiya qilinishingiz kerak!
Ro‘yxatdan o‘tishni xohlaysizmi? Yoki tizimga o‘z loginingiz bilan kirasizmi?

Avtorizatsiya qilish Ro‘yxatdan o‘tish

Hujjat 15.05.2008 01 sanasi holatiga
Amaldagi versiyaga o‘tish
 LexUZ sharhi
(O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2002-yil 14-iyundagi 10-sonli, 2003-yil 19-dekabrdagi 20-sonli, 2004-yil 24-sentabrdagi 15-sonli va 2006-yil 3-fevraldagi 5-sonli qarorlariga asosan kiritilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan)
2. Tushuntirilsinki, O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 498, 510, 511 va 516-moddalarida sud qarorlari ustidan belgilangan tartibda shikoyat berish yoki protest bildirishga, shuningdek, sud qarorlarini nazorat tartibida qayta ko‘rib chiqishni iltimos qilishga haqli bo‘lgan protsess ishtirokchilari va shaxslar qat’iy belgilangan bo‘lib, bunday shaxslar doirasini kengaytirib talqin qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.
6. Jinoyat-protsessual kodeksining 506 va 516-moddalariga asosan, kassatsiya va nazorat instansiya sudlari sud majlisiga sudlangan (mahkum), oqlangan shaxs, jabrlanuvchi, guvoh, ekspert va zarurat bo‘lsa, boshqa shaxslarni chaqirish to‘g‘risida asoslantirilgan ajrim chiqarish masalasini ish holatlaridan va protsessual qonunlar (Jinoyat-protsessual kodeksining 46, 55 va 479-moddalari) mazmunidan kelib chiqqan holda hal qiladilar.
10. Sud, ishni kassatsiya va nazorat tartibida ko‘rishda, Jinoyat-protsessual kodeksining 482-moddasi talablariga ko‘ra, shikoyat yoki protestda bayon etilgan vajlar bilan chegaralanmasdan, ishni barcha mahkum (oqlangan shaxs)larga, shu jumladan, shikoyat bermagan hamda ustidan shikoyat yoki protest bildirilmaganlarga nisbatan ham to‘la hajmda tekshirishga majbur.
Jinoyat-protsessual kodeksining 490-moddasining 2-qismida nazorat instansiyasi sudi jinoyat ishini nazorat tartibida ko‘rib, apellatsiya yoki kassatsiya ajrimini bekor qilish, shuningdek, agar keyin sud qarorlari chiqarilgan bo‘lsa, ularni ham bekor qilish va ishni yangidan apellatsiya yoki kassatsiya tartibida ko‘rib chiqishga yuborishi belgilangan. Mazkur qoida nazorat instansiyasi sudining mahkum (oqlangan shaxs)ning ahvolini og‘irlashtirmaydigan holatlarda sud ajrimi va qarorlarini o‘zgartirish vakolatini (Jinoyat-protsessual kodeksining 521-moddasi) istisno etmaydi.
13. Yuqori bosqich sudi, zarurat tug‘ilganda, Jinoyat-protsessual kodeksining 541, 542-moddalarida ko‘rsatilgan tartibda, hukm, ajrim va qarorning mohiyatiga daxl qilmaydigan va mahkumning ahvolini og‘irlashtirmaydigan holatda sud qarorlaridagi shubha va noaniqliklarni bartaraf qiladi.
Shuningdek, qonuniy kuchga kirgan sud qarorlaridagi amnistiya aktini tatbiq etishga oid noaniqliklar Jinoyat-protsessual kodeksining 541-moddasi asosida hukm, ajrim va qarorning ijrosiga taalluqli masalalarni hal etish tartibida qo‘shimcha ajrim yoki qaror chiqarish yo‘li bilan ham hal qilinishi mumkin bo‘lib, bunda protest bildirilishi talab etilmaydi.
16. Nazorat instansiyasi sudida jinoyat ishlari Jinoyat-protsessual kodeksining 506-moddasida nazarda tutilgan qoidalarga muvofiq ko‘riladi. Jumladan, ushbu moddada sudyalar maslahatlashuvining sir saqlanishiga rioya etish ko‘zda tutilganligini e’tiborga olish zarur. Zero, Jinoyat-protsessual kodeksining 487-moddasiga binoan, sudyalar maslahatlashuvi sir saqlanishining buzilishi Jinoyat-protsessual qonunining jiddiy buzilishi hisoblanadi.
17. Jinoyat-protsessual kodeksining 500 va 513-moddalari mazmunidan kelib chiqqan holda mahkumning ahvolini og‘irlashtiruvchi asoslar bo‘yicha sudlarning hukm, ajrim va qarorlarini, ular qonuniy kuchga kirgandan keyin bir yil vaqt o‘tgach kassatsiya va nazorat tartibida qayta ko‘rib chiqishga yo‘l qo‘yilmaydi. Jumladan:
hukm, ajrim va qarorlarni ijroga qaratishga taalluqli ayrim (Jinoyat-protsessual kodeksining 541-moddasi) masalalar (ozodlikdan mahrum etishga shartli ravishda hukm qilinganda sinov muddatini qisqartirish; mahkumni hukmda belgilangan jazoni o‘tashi uchun yengilroq tartibli koloniyaga jo‘natish yoki ko‘chirish, axloq tuzatish ishlari o‘talgan vaqtni umumiy mehnat stajiga qo‘shish) va hokazolar.
18. Sud qarorlarini og‘irlashtiruvchi holatlarda qayta ko‘rib chiqishga yo‘l qo‘yiladigan bir yillik muddat (Jinoyat-protsessual kodeksining 500 va 513-moddalari) qayta ko‘rib chiqish to‘g‘risida munosabat bildirilayotgan sud qarori qonuniy kuchga kirgan kundan boshlanishi tushuntirilsin.
20. Kassatsiya bosqich sudlari Jinoyat-protsessual kodeksining 487-moddasida ko‘rsatilgan hukmni bekor qilinishiga sabab bo‘ladigan jiddiy qonun buzilishlarini aniqlasa, bu qonun buzilishlari ish bo‘yicha o‘tayotgan shaxslarning qaysi biriga taalluqliligidan, ya’ni ularga nisbatan shikoyat yoki protest mavjud yoki yo‘qligidan qat’i nazar, hukm barchasiga nisbatan bekor qilinishi lozim.
Qo‘shimcha hujjatlar Jinoyat-protsessual kodeksining 149, 170, 290 va 398-moddalarida nazarda tutilgan (murdani eksgumatsiya qilish, telefon va boshqa so‘zlashuv qurilmalari orqali olib boriladigan so‘zlashuvlarni eshitib turish, mol-mulkni xatlash, mulkiy zararni qoplashni va mol-mulkni musodara etishni ta’minlash) protsessual harakatlarni o‘tkazishni tergov organining zimmasiga yuklash yo‘li bilan ham to‘planishi mumkin.
25. Kassatsiya va nazorat instansiyasi sudi mahkumga tayinlangan jazoni yengillashtirish masalasini hal qila turib, Jinoyat-protsessual kodeksining 482-moddasiga muvofiq, nafaqat jazoni kamaytirishi, balki, boshqa yengilroq jazo turiga almashtirishi ham mumkin. Bu holatda, qonun doirasida tayinlanadigan yengilroq jazoning muddati hukm bo‘yicha tayinlangan ozodlikdan mahrum qilish jazosining muddatidan ortiqroq bo‘lishi ham mumkin (masalan, bir yil ozodlikdan mahrum qilingan shaxsga sud uch yil axloq tuzatish ishi tayinlashga haqli).
28. Kassatsiya va nazorat bosqich sudlarining qarorlari aniq, tushunarli, izchil ifodalangan, mantiqiy va huquqiy asoslantirilgan bo‘lishi hamda Jinoyat-protsessual kodeksining 496-moddasida nazarda tutilgan holatlarni, albatta aks ettirgan holda tuzilgan bo‘lishi shart. Bu talablarning bajarilmaganligi ularni o‘zgartirish yoki bekor qilishga asos bo‘la oladi.
29. Kassatsiya va nazorat instansiya sudi Jinoyat-protsessual kodeksining 298 va 300-moddalarida nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lgan taqdirda, shuningdek, surishtiruv, dastlabki tergov jarayonida va sud muhokamasida yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarga tegishli mansabdor shaxslarning e’tiborini qaratish zarur bo‘lgan, xususiy ajrim chiqaradi. Biroq, yuqori bosqich sudi, o‘zgartirilmasdan qolidirilgan sud qarorining qonuniyligi, asosliligi va adolatliligiga shubha tug‘diruvchi xususiy ajrim chiqarishga haqli emas.

Hujjatda xato topganingizda, uni belgilab Ctrl+Enter ni bosing.

© O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qoshidagi “Adolat” milliy huquqiy axborot markazi davlat muassasasi