Тизимнинг ушбу имкониятидан фойдаланиш учун Сиз авторизация қилинишингиз керак!
Рўйхатдан ўтишни хоҳлайсизми? Ёки тизимга ўз логинингиз билан кирасизми?

Авторизация қилиш Рўйхатдан ўтиш

×
 ×
Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza xizmati tashkiliy tuzilmasini va faoliyatini tashkil etishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida

3-ILOVA
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarining NAMUNAVIY TUZILMASI

4-ILOVA
Tumanlararo, tuman (shahar) va ixtisoslashtirilgan tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarining NAMUNAVIY TUZILMASI

5-ILOVA
Pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasining NAMUNAVIY TUZILMASI

6-ILOVA
Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarini zarur asbob-uskunalar bilan jihozlangan davlat tibbiyot muassasalariga bepul tekshiruvlar o‘tkazish uchun biriktirish RO‘YXATI

8-ILOVA
Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari to‘g‘risida NIZOM

1-bob. Umumiy qoidalar

2-bob. TIEKning asosiy vazifalari va funksiyalari

3-bob. TIEKning huquqlari va javobgarligi

4-bob. TIEKning faoliyatini tashkil etish

5-bob. TIEK faoliyatining samaradorligi va natijadorligini baholash mezonlari

6-bob. TIEKning hisobdorligi

7-bob. TIEKni moliyalashtirish va moddiy-texnik ta’minlash, ularning xodimlari mehnatiga haq to‘lash va moddiy rag‘batlantirish

8-bob. Yakunlovchi qoida

9-ILOVA
Fuqarolarni tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarida ko‘rikdan o‘tkazish tartibi to‘g‘risida NIZOM

1-bob. Umumiy qoidalar

2-bob. Fuqarolarni ko‘rikdan o‘tkazish uchun qabul qilish

3-bob. Fuqarolarni ko‘rikdan o‘tkazish

4-bob. Nogironlikni belgilash mezonlari

5-bob. 18 yoshdan katta shaxslarga nogironlikni belgilash mezonlari

6-bob. 18 yoshgacha shaxslarga nogironlik belgilash mezonlari

7-bob. Qayta ko‘rikdan o‘tkazish muddatlari va TIEK xulosalari yuzasidan shikoyat bildirish tartibi

8-bob. Yakunlovchi qoida

1-ILOVA
Fuqarolarni tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarida ko‘rikdan o‘tkazish uchun qabul qilish va o‘tkazish SXEMASI

2-ILOVA
Nogironlik belgilari aniq ko‘rinib turgan, anatomik nuqsonlari bo‘lgan, shuningdek, noxush klinik prognozga ega kasalliklar va asoratlarning RO‘YXATI

3-ILOVA
Maxsus jihozlangan transport vositasini boshqarish uchun tibbiy ko‘rsatmalar RO‘YXATI

4-ILOVA
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTI HUZURIDAGI IJTIMOIY HIMOYA MILLIY AGENTLIGI

8-ILOVA
18 yoshgacha bo‘lgan bolalarda nogironlikka olib keluvchi asosiy kasalliklar ro‘yxati va ushbu kasalliklarda nogironlikni belgilash mezonlari

I. 1 yil muddatga nogironlik belgilanadigan kasalliklarning nomlari va ularning klinik ko‘rinishlari

II. 2 yil muddatga nogironlik belgilanadigan kasalliklarning nomlari va ularning klinik ko‘rinishlari

A. Asab tizimi faoliyatining buzilishi

B. Ichki a’zolar va tizimlarning buzilishi

V. Ortopedik va xirurgik kasalliklar

G. Ko‘z kasalliklari

III. 18 yoshgacha bo‘lgan muddatga nogironlik belgilanadigan kasalliklarning nomi va patologik holatlar

A. Asab tizimining kasalliklari va ruhiy buzilishlar

B. Ko‘z va uning qo‘shimcha apparati kasalliklari va jarohatlari

V. Ichki a’zolar kasalliklari

G. O‘sma kasalliklar

D. Xirurgik kasalliklar va anatomik nuqsonlar hamda deformatsiyalar

E. Endokrin tizimi kasalliklari

J. Qon va qon yaratuvchi organlar kasalliklari

Z. Immun mexanizmini jalb etuvchi ayrim buzilishlar

I. Quloq, tomoq va burun kasalliklari

K. Hayot uchun xavfli va surunkali rivojlanadigan kam uchraydigan (orfan) va boshqa irsiy-genetik kasalliklar

9-ILOVA
18 yosh va undan katta yoshdagi shaxslarda nogironlikka olib keluvchi asosiy kasalliklar ro‘yxati va ushbu kasalliklarda nogironlikni belgilash mezonlari

10-ILOVA
Ko‘rikdan qayta o‘tkazish muddati ko‘rsatilmasdan nogironlik belgilanadigan kasalliklar RO‘YXATI

1-bob. Ichki a’zolar kasalliklari

2-bob. Ruhiy buzilishlar va asab kasalliklari

3-bob. Jarrohlik kasalliklari hamda anatomik nuqsonlar va deformatsiyalar

4-bob. Quloq kasalliklari

5-bob. Ko‘z shikastlanishi va kasalligi

6-bob. Hayot uchun xavfli va surunkali rivojlanadigan kam uchraydigan (orfan) va boshqa irsiy-genetik kasalliklar

7-bob. Nogironlik guruhi muddatsiz belgilanadigan shaxslar

10-ILOVA
Mehnatda mayib bo‘lgan yoki kasb kasalligiga chalingan shaxslarning kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilishi darajasini belgilash tartibi to‘g‘risida NIZOM

1-bob. Umumiy qoidalar

2-bob. Kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilishi darajasini belgilashning umumiy qoidalari

3-bob. Kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilishi darajasini belgilash

1-ILOVA
KASB KASALLIKLARI RO‘YXATI

2-ILOVA
Kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilishi darajasini belgilashning klinik-funksional mezonlari

11-ILOVA
Nogironligi bo‘lgan shaxsni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi to‘g‘risida NIZOM

I. Umumiy qoidalar

II. Nogironligi bo‘lgan shaxslarni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini ishlab chiqish tartibi

IV. Yakunlovchi qoidalar

12-ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga kiritilayotgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar

2-ILOVA
Sotib olingan reabilitatsiya qilishning texnik vositasi yoki ko‘rsatilgan xizmatlar uchun kompensatsiya to‘lash masalalarini ko‘rib chiqish bo‘yicha maxsus komissiyaning NAMUNAVIY TARKIBI

“1941 — 1945-yillardagi urush va mehnat fronti faxriylarini O‘zbekiston Respublikasi Tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirish agentligiga, O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashiga hamda davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlariga qarashli sanatoriy-sog‘lomlashtirish muassasalarida sog‘lomlashtirishga yo‘naltirilgan tadbirlarni amalga oshirish SXEMASI

ILOVA
Respublikaning sanatoriy-sog‘lomlashtirish muassasalariga borayotgan 1941 — 1945-yillardagi urush va mehnat fronti faxriylariga temir yo‘l transportida bepul yurish va havo transportida imtiyozli yurish huquqini berish tadbirlarini amalga oshirish SXEMASI

13-ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining o‘z kuchini yo‘qotgan deb e’tirof etilayotgan ayrim qarorlari RO‘YXATI

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, “Saxovat” va “Muruvvat” internat uylari tizimini yanada rivojlantirish to‘g‘risida” 2021-yil 25-martdagi PF-6195-son hamda “2022 — 2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida” 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son farmonlari, “Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza xizmati faoliyati hamda bolalarga nogironlikni belgilash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 27-noyabrdagi PQ-22-son qarori ijrosini ta’minlash, shuningdek, nogironlikni belgilashning ijtimoiy modeliga bosqichma-bosqich o‘tish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Yoshlarni qo‘llab-quvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida” 2021-yil 3-fevraldagi PF-6155-son Farmoniga muvofiq nogironlik belgilari aniq ko‘rinib turgan, anatomik nuqsonlari bo‘lgan shaxslarni klinik-funksional ma’lumotlarni olishga doir qo‘shimcha tekshiruvdan o‘tkazmasdan turib, ular nogironligi bo‘lgan shaxs deb topilganda nogironlikni muddatsiz davrga belgilash amaliyotini joriy etish hamda tibbiy-ijtimoiy xizmatning mutlaqo yangi modelini shakllantirish vazifasi belgilanganligi ma’lumot uchun qabul qilinsin.
Oldingi tahrirga qarang.
(2-bandning ikkinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 665-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(2-bandning uchinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 665-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(2-bandning to‘rtinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 665-sonli qaroriga asosan chiqarilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
3. Pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarining faoliyati tashkil etilgunga qadar “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq 16 — 17 yoshdagi bolalarga tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari tomonidan nogironlik guruhi belgilanganligi hamda ularga “bolalikdan nogironlik” maqomi berilgan muddat mobaynida nafaqa va nogironlik guruhi uchun to‘lov to‘lanishi ma’lumot uchun qabul qilinsin.
4. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 12-ilovaga muvofiq ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
5. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlari 13-ilovaga muvofiq o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
Oldingi tahrirga qarang.
(1-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 665-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(2-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 665-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(3-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 30-apreldagi 253-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 01.05.2024-y., 09/24/253/0314-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(4-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 655-sonli qaroriga asosan izoh bilan to‘ldirilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
Oldingi tahrirga qarang.
(5-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 655-sonli qaroriga asosan izoh bilan to‘ldirilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)

T/r

Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari (TIEK) nomi

Xizmat ko‘rsatish hududi

TIEK biriktirilgan tibbiyot muassasalari

Qoraqalpog‘iston Respublikasi

1.

Bosh TIEK

Qoraqalpog‘iston Respublikasi

Qoraqalpog‘iston Respublikasi ko‘p tarmoqli tibbiyot markazi (keyingi o‘rinlarda — KTTM) va Nogironligi bo‘lgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markazi va tegishli hududiy reabilitatsiya markazlari (keyingi o‘rinlarda — NRPM)

2.

Amudaryo tumanlararo TIEK

Amudaryo va Beruniy tumanlari

Amudaryo va Beruniy tuman tibbiyot birlashmasi (keyingi o‘rinlarda — TTB) (tegishli hududlar bo‘yicha)

3.

Kegayli tumanlararo TIEK

Kegayli, Nukus, Qorao‘zak va Bo‘zatov tumanlari

Kegayli, Nukus, Qorao‘zak va Bo‘zatov TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

4.

Qo‘ng‘irot tumanlararo TIEK

Qo‘ng‘irot, Qonliko‘l va Mo‘ynoq tumanlari

Qo‘ng‘irot, Qonliko‘l va Mo‘ynoq TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

5.

Nukus shahar TIEK

Nukus shahri

Nukus shahar tibbiyot birlashmasi (keyingi o‘rinlarda — SHTB)

6.

Xo‘jayli tumanlararo TIEK

Xo‘jayli, Shumanay va Taxiatosh tumanlari

Xo‘jayli va Shumanay, Taxiatosh TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

7.

Chimboy tumanlararo TIEK

Chimboy va Taxtako‘pir tumanlari

Chimboy va Taxtako‘pir TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

8.

Ellikqal’a tumanlararo TIEK

Ellikqal’a va To‘rtko‘l tumanlari

Ellikqal’a va To‘rtko‘l TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

9.

Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK

Qoraqalpog‘iston Respublikasi

Sapar Sultanov nomidagi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Ftiziatriya va pulmonologiya markazi

10.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Qoraqalpog‘iston Respublikasi

Qoraqalpog‘iston Respublikasi psixonevrologiya dispanseri

11.

Pediatriya TIEK

Amudaryo, Beruniy, Taxiatosh, To‘rtko‘l, Xo‘jayli va Ellikqal’a tumanlari

Qoraqalpog‘iston Respublikasi ko‘p tarmoqli bolalar tibbiyot markazi (keyingi o‘rinlarda — KTBTM), NRPM va TTB lar (tegishli hududlar bo‘yicha)

12.

Pediatriya TIEK

Nukus shahri, Nukus, Buzatov, Qonliko‘l, Qorao‘zak, Kegeyli, Qo‘ng‘irot, Mo‘ynoq, Taxtako‘pir, Chimboy va Shumanay tumanlari

Qoraqalpog‘iston Respublikasi KTBTM, NRPM va TTB (SHTB) (tegishli hududlar bo‘yicha)

Andijon viloyati

13.

Bosh TIEK

Andijon viloyati

Andijon viloyat KTTM va NRPM

14.

Andijon shahar TIEK

Andijon shahri

Andijon SHTB

15.

Andijon tumanlararo TIEK

Andijon va Oltinko‘l tumanlari

Andijon va Oltinko‘l TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

16.

Asaka tumanlararo TIEK

Asaka, Marhamat va Buloqboshi tumanlari

Asaka, Marhamat va Buloqboshi TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

17.

Izboskan tumanlararo TIEK

Izboskan va Paxtaobod tumanlari

Izboskan va Paxtaobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

18.

Qo‘rg‘ontepa tumanlararo TIEK

Qo‘rg‘ontepa, Jalaquduq va Xo‘jaobod tumanlari, Qorasuv va Xonobod shaharlari

Qo‘rg‘ontepa, Jalaquduq va Xo‘jaobod TTB, Qorasuv va Xonobod SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

19.

Shahrixon tumanlararo TIEK

Shahrixon, Bo‘ston, Baliqchi va Ulug‘nor tumanlari

Shahrixon, Bo‘ston, Baliqchi va Ulug‘nor TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

20.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Andijon viloyati

Andijon viloyat psixonevrologiya dispanseri

21.

Pediatriya TIEK

Andijon, Xonobod va Qorasuv shaharlari, Asaka, Buloqboshi, Jalaquduq, Qo‘rg‘ontepa, Marhamat va Xo‘jaobod tumanlari

Andijon viloyat KTBTM va NRPM, TTB (SHTB) (tegishli hududlar bo‘yicha)

22.

Pediatriya TIEK

Andijon, Baliqchi, Bo‘ston, Izboskan, Oltinko‘l, Paxtaobod, Ulug‘nor va Shahrixon tumanlari

Andijon viloyat KTBTM va NRPM, TTB (SHTB)(tegishli hududlar bo‘yicha)

Buxoro viloyati

23.

Bosh TIEK

Buxoro viloyati

Buxoro viloyat KTTM va NRPM

24.

Jondor tumanlararo TIEK

Buxoro, Jondor va Kogon tumanlari

Buxoro, Jondor va Kogon TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

25.

Buxoro tumanlararo TIEK

Buxoro va Kogon shaharlari, Qorovulbozor tumani

Buxoro va Kogon SHTB, Qorovulbozor TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

26.

Qorako‘l tumanlararo TIEK

Qorako‘l va Olot tumanlari

Qorako‘l va Olot TTB (tegishli hududlar bo‘yicha

27.

Romitan tumanlararo TIEK

Romitan, Shofirkon va Peshku tumanlari

Romitan, Shofirkon va Peshku TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

28.

G‘ijduvon tumanlararo TIEK

G‘ijduvon va Vobkent tumanlari

G‘ijduvon va Vobkent TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

29.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Buxoro viloyati

Buxoro viloyat psixiatriya shifoxonasi

30.

Pediatriya TIEK

Buxoro viloyati

Buxoro viloyat KTBTM va NRPM

Jizzax viloyati

31.

Bosh TIEK

Jizzax viloyati

Jizzax viloyat KTTM va Jizzax viloyat NRPM

32.

G‘allaorol tumanlararo TIEK

G‘allaorol, Forish va Baxmal tumanlari

G‘allaorol, Forish va Baxmal TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

33.

Jizzax tumanlararo TIEK

Jizzax shahri va Sharof Rashidov tumani

Jizzax SHTB va Sharof Rashidov TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

34.

Do‘stlik tumanlararo TIEK

Do‘stlik, Mirzacho‘l, Zafarobod, Paxtakor va Arnasoy tumanlari

Do‘stlik, Mirzacho‘l, Zafarobod, Paxtakor va Arnasoy TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

35.

Zomin tumanlararo TIEK

Zomin, Zarbdor va Yangiobod tumanlari

Zomin, Zarbdor va Yangiobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

36.

Pediatriya TIEK

Jizzax viloyati

Jizzax viloyat KTBTM va Jizzax viloyat NRPM

Qashqadaryo viloyati

37.

Bosh TIEK

Qashqadaryo viloyati

Qashqadaryo viloyat KTTM va Qashqadaryo viloyat NRPM

38.

G‘uzor tumanlararo TIEK

G‘uzor, Qamashi va Dehqonobod tumanlari

G‘uzor, Qamashi va Dehqonobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

39.

Qarshi tumanlararo TIEK

Qarshi shahri va Nishon tumani

Qarshi SHTB va Nishon TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

40.

Kasbi tumanlararo TIEK

Qarshi va Kasbi tumanlari

Qarshi va Kasbi TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

41.

Koson tumanlararo TIEK

Koson va Muborak, Mirishkor tumanlari

Koson va Mirishkor, Muborak TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

42.

Kitob tumanlararo TIEK

Kitob va Shahrisabz tumanlari, Shahrisabz shahri

Kitob va Shahrisabz TTB, Shahrisabz SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

43.

Chiroqchi tumanlararo TIEK

Chiroqchi va Yakkabog‘ tumanlari

Chiroqchi va Yakkabog‘ TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

44.

Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK

Qashqadaryo viloyati

Qashqadaryo viloyat Ftiziatriya va pulmonologiya markazi

45.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Qashqadaryo viloyati

Qashqadaryo viloyat psixonevrologiya dispanseri

46.

Pediatriya TIEK

Shahrisabz shahri, Dehqonobod, Qamashi, Kitob, Chiroqchi, Shahrisabz va Yakkabog‘ tumanlari

Qashqadaryo viloyat KTBTM va NRPM, TTB, SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

47.

Pediatriya TIEK

Qarshi shahri, G‘uzor, Qarshi, Kasbi, Koson, Muborak, Mirishkor, Nishon tumanlari

Qashqadaryo viloyat KTBTM va NRPM, TTB SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

Navoiy viloyati

48.

Bosh TIEK

Navoiy viloyati

Navoiy viloyat KTTM va NRPM

49.

Konimex tumanlararo TIEK

Konimex, Tomdi va Uchquduq tumanlari, Zarafshon shahri

Konimex,Tomdi va Uchquduq TTB, Zarafshon SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

50.

Qiziltepa tuman TIEK

Qiziltepa tumani

Qiziltepa TTB

51.

Navbahor tumanlararo TIEK

Navbahor, Nurota tumanlari va G‘ozg‘on shahri

Navbahor, Nurota TTB va G‘ozg‘on SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

52.

Navoiy tumanlararo TIEK

Navoiy shahri va Karmana tumani

Navoiy SHTB va Karmana TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

53.

Xatirchi tuman TIEK

Xatirchi tumani

Xatirchi TTB

54.

Pediatriya TIEK

Navoiy viloyati

Navoiy viloyat KTBTM va NRPM

Namangan viloyati

55.

Bosh TIEK

Namangan viloyati

Namangan viloyat KTTM va NRPM

56.

Namangan tumanlararo TIEK

Namangan shahri va Yangi Namangan tumani

Namangan SHTB va Yangi Namangan TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

57.

Davlatobod tumanlararo TIEK

Davlatobod va Namangan tumanlari

Davlatobod va Namangan TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

58.

To‘raqo‘rg‘on tumanlararo TIEK

To‘raqo‘rg‘on va Mingbuloq tumanlari

To‘raqo‘rg‘on va Mingbuloq TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

59.

Chust tumanlararo TIEK

Chust va Pop tumanlari

Chust va Pop TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

60.

Uchqo‘rg‘on tumanlararo TIEK

Uchqo‘rg‘on va Norin tumanlari

Uchqo‘rg‘on va Norin TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

61.

Chortoq tumanlararo TIEK

Chortoq va Uychi tumanlari

Chortoq va Uychi TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

62.

Yangiqo‘rg‘on tumanlararo TIEK

Yangiqo‘rg‘on va Kosonsoy tumanlari

Yangiqo‘rg‘on va Kosonsoy TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

63.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Namangan viloyati

Namangan viloyat psixonevrologiya dispanseri

64.

Pediatriya TIEK

Namangan viloyati

Namangan viloyat KTBTM va NRPM

Samarqand viloyati

65.

Bosh TIEK

Samarqand viloyati

Samarqand viloyat KTTM va Samarqand viloyat NRPM

66.

Ishtixon tumanlararo TIEK

Ishtixon, Oqdaryo va Qo‘shrabot tumanlari

Ishtixon, Oqdaryo va Qo‘shrabot TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

67.

Samarqand tumanlararo TIEK

Samarqand va Toyloq tumanlari

Samarqand va Toyloq TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

68.

Narpay tumanlararo TIEK

Narpay, Kattaqo‘rg‘on va Paxtachi tumanlari

Narpay, Kattaqo‘rg‘on va Paxtachi TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

69.

Payariq tumanlararo TIEK

Payariq, Bulung‘ur va Jomboy tumanlari

Payariq, Bulung‘ur va Jomboy TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

70.

Pastdarg‘om tumanlararo TIEK

Pastdarg‘om va Nurobod tumanlari, Kattaqo‘rg‘on shahri

Pastdarg‘om va Nurobod TTB, Kattaqo‘rg‘on SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

71.

Samarqand shahar TIEK

Samarqand shahri

Samarqand SHTB

72.

Urgut tuman TIEK

Urgut tumani

Urgut TTB

73.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Samarqand viloyati

Samarqand viloyat psixonevrologiya dispanseri

74.

Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK

Samarqand viloyati

Samarqand viloyat Ftiziatriya va pulmonologiya markazi

75.

Pediatriya TIEK

Samarqand shahri, Samarqand, Bulung‘ur, Jomboy, Oqdaryo, Urgut, Toyloq va Qo‘shrabot tumanlari

Samarqand viloyat KTBTM va Samarqand viloyat NRPM, SHTB, TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

76.

Pediatriya TIEK

Kattaqo‘rg‘on shahri, Ishtixon, Kattaqo‘rg‘on, Narpay, Nurobod, Payariq, Paxtachi va Pastdarg‘om tumanlari

Samarqand viloyat KTBTM va Samarqand viloyat NRPM, SHTB, TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

Surxondaryo viloyati

77.

Bosh TIEK

Surxondaryo viloyati

Surxondaryo viloyat KTTM va Surxondaryo viloyat NRPM

78.

Angor tumanlararo TIEK

Angor, Muzrabot va Sherobod tumanlari

Angor, Muzrabot va Sherobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

79.

Denov tumanlararo TIEK

Denov va Oltinsoy tumanlari

Denov va Oltinsoy TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

80.

Qiziriq tumanlararo TIEK

Qiziriq, Bandixon va Boysun tumanlari

Qiziriq, Bandixon va Boysun TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

81.

Qumqo‘rg‘on tumanlararo TIEK

Qumqo‘rg‘on va Sho‘rchi tumanlari

Qumqo‘rg‘on va Sho‘rchi TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

82.

Sariosiyo tumanlararo TIEK

Sariosiyo va Uzun tumanlari

Sariosiyo va Uzun TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

83.

Termiz tumanlararo TIEK

Termiz sh., Termiz va Jarqo‘rg‘on tumanlari

Termiz SHTB, Termiz va Jarqo‘rg‘on TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

84.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Surxondaryo viloyati

Surxondaryo viloyati psixonevrologiya dispanseri

85.

Pediatriya TIEK

Surxondaryo viloyati

Surxondaryo viloyat KTBTM va Surxondaryo viloyat NRPM

Sirdaryo viloyati

86.

Bosh TIEK

Sirdaryo viloyati

Sirdaryo viloyat KTTM va Jizzax viloyat NRPM

87.

Guliston tumanlararo TIEK

Guliston, Yangiyer shaharlari, Guliston tumani

Guliston, Yangiyer SHTB, Guliston TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

88.

Sirdaryo tumanlararo TIEK

Sirdaryo va Sayxunobod tumanlari

Sirdaryo va Sayxunobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

89.

Mirzaobod tumanlararo TIEK

Mirzaobod, Oqoltin, Sardoba tumanlari

Mirzaobod, Oqoltin va Sardoba TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

90.

Xovos tumanlararo TIEK

Xovos, Boyovut tumanlari va Shirin shahri

Xovos va Boyovut TTB, Shirin SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

91.

Pediatriya TIEK

Sirdaryo viloyati

Sirdaryo viloyat KTBTM va Jizzax viloyat NRPM

Toshkent viloyati

92.

Bosh TIEK

Toshkent viloyati

Toshkent viloyat KTTM va Toshkent viloyat NRPM

93.

Oqqo‘rg‘on tumanlararo TIEK

Oqqo‘rg‘on, Quyi Chirchiq va Bo‘ka tumanlari

Oqqo‘rg‘on, Quyi Chirchiq va Bo‘ka TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

94.

Olmaliq tumanlararo TIEK

Olmaliq va Nurafshon shaharlari, Piskent va O‘rta Chirchiq tumanlari

Olmaliq va Nurafshon SHTB, Piskent va O‘rta Chirchiq TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

95.

Angren tumanlararo TIEK

Angren va Ohangaron shaharlari, Ohangaron tumani

Angren va Ohangaron SHTB, Ohangaron TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

96.

Bekobod tumanlararo TIEK

Bekobod shahri va Bekobod tumani

Bekobod SHTB va Bekobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

97.

Chirchiq tumanlararo TIEK

Chirchiq shahri va Qibray tumanlari

Chirchiq SHTB, va Qibray TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

98.

Yuqori Chirchiq tumanlararo TIEK

Yuqori Chirchiq, Bo‘stonliq va Parkent tumanlari

Yuqori Chirchiq, Bo‘stonliq va Parkent TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

99.

Yangiyo‘l tumanlararo TIEK

Yangiyo‘l shahri, Yangiyo‘l va Chinoz tumanlari

Yangiyo‘l SHTB, Yangiyo‘l va Chinoz TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

100.

Zangiota tumanlararo TIEK

Zangiota va Toshkent tumanlari

Zangiota va Toshkent TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

101.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Toshkent viloyati

Toshkent viloyat psixonevrologiya dispanseri

102.

Pediatriya TIEK

Toshkent viloyati

Toshkent viloyat KTBTM va Toshkent viloyat NRPM

Farg‘ona viloyati

103.

Bosh TIEK

Farg‘ona viloyati

Farg‘ona viloyat KTTM va Farg‘ona viloyat NRPM

104.

Bag‘dod tumanlararo TIEK

Bag‘dod, Buvayda va Uchko‘prik tumanlari

Bag‘dod, Buvayda va Uchko‘prik TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

105.

Qo‘qon tumanlararo TIEK

Qo‘qon shahri va Dang‘ara tumani

Qo‘qon SHTB va Dang‘ara TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

106.

Quva tumanlararo TIEK

Quva va Toshloq tumanlari, Quvasoy shahri

Quva va Toshloq TTB, Quvasoy SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

107.

Marg‘ilon tumanlararo TIEK

Marg‘ilon shahri, Qo‘shtepa va Yozyovon tumanlari

Marg‘ilon SHTB, Qo‘shtepa va Yozyovon TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

108.

Rishton tumanlararo TIEK

Rishton, Oltiariq va So‘x tumanlari

Rishton, Oltiariq va So‘x TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

109.

O‘zbekiston tumanlararo TIEK

O‘zbekiston, Beshariq va Furqat tumanlari

O‘zbekiston, Beshariq va Furqat TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

110.

Farg‘ona tumanlararo TIEK

Farg‘ona shahri va Farg‘ona tumani

Farg‘ona SHTB va Farg‘ona TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

111.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Farg‘ona viloyati

Farg‘ona viloyat psixonevrologiya dispanseri

112.

Ixtisoslashtirilgan Ftiziatriya va pulmonologiya TIEK

Farg‘ona viloyati

Farg‘ona viloyat Ftiziatriya va pulmonologiya markazi

113.

Pediatriya TIEK

Farg‘ona va Marg‘ilon shaharlari, Quvasoy, Yozyovon, Quva, Oltiariq, Qo‘shtepa, So‘x, Toshloq va Farg‘ona tumanlari

Farg‘ona viloyat KTBTM, SHTB va TTB (tegishli hududlar bo‘yicha) Farg‘ona viloyat NRPM

114.

Pediatriya TIEK

Qo‘qon shahri, Beshariq, Bog‘dod, Buvayda, Dang‘ara, Rishton, O‘zbekiston, Uchko‘prik va Furqat tumanlari

Farg‘ona viloyat KTBTM, SHTB va TTB (tegishli hududlar bo‘yicha), Farg‘ona viloyat NRPM

Xorazm viloyati

115.

Bosh TIEK

Xorazm viloyati

Xorazm viloyat KTTM va Xorazm viloyat NRPM

116.

Urganch tumanlararo TIEK

Urganch sh. Xonqa tumanlari

Urganch SHTB va Xonqa TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

117.

Qo‘shko‘pir tumanlararo TIEK

Urganch va Qo‘shko‘pir tumanlari

Urganch va Qo‘shko‘pir TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

118.

Hazorasp tumanlararo TIEK

Hazorasp, Bog‘ot va Tuproqqal’a tumanlari

Hazorasp va Bog‘ot TTB, Pitnak SHTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

119.

Xiva tumanlararo TIEK

Xiva shahri, Xiva va Yangiariq tumanlari

Xiva SHTB, Xiva va Yangiariq TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

120.

Shovot tumanlararo TIEK

Shovot, Gurlan va Yangibozor tumanlari

Shovot, Gurlan va Yangibozor TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

121.

Pediatriya TIEK

Xorazm viloyati

Xorazm viloyat KTBTM va Xorazm viloyat NRPM

Toshkent shahri

122.

Bosh TIEK

Toshkent shahri

Nogironligi bo‘lgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markazi (NRPMM)

123.

Mirzo Ulug‘bek tumanlararo TIEK

Mirzo Ulug‘bek va Yashnobod tumanlari

Mirzo Ulug‘bek va Yashnobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

124.

Olmazor tuman TIEK

Olmazor tumani

Olmazor TTB

125.

Sergeli tumanlararo TIEK

Sergeli, Bektemir va Yangi hayot tumanlari

Sergeli, Bektemir va Yangi hayot TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

126.

Uchtepa tumanlararo TIEK

Uchtepa va Chilonzor tumanlari

Uchtepa va Chilonzor TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

127.

Shayxontohur tumanlararo TIEK

Shayxontohur va Yakkasaroy tumanlari

Shayxontohur va Yakkasaroy TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

128.

Yunusobod tumanlararo TIEK

Yunusobod va Mirobod tumanlari

Yunusobod va Mirobod TTB (tegishli hududlar bo‘yicha)

129.

Ixtisoslashtirilgan Psixiatriya TIEK

Toshkent shahri

Birinchi Toshkent shahar psixonevrologiya dispanseri

130.

Pediatriya TIEK

Toshkent shahri

Respublika ixtisoslashtirilgan pediatriya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Toshkent shahar bolalar klinik shifoxonasi va NRPMM

Oldingi tahrirga qarang.
(7-ilova O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 15-dekabrdagi 665-sonli qaroriga asosan o‘z kuchini yo‘qotgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 18.12.2023-y., 09/23/665/0942-son)
3. TIEK o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga, Agentlik direktorining buyruqlariga, Inspeksiya boshlig‘ining buyruqlariga, shuningdek, ushbu Nizomga va boshqa qonunchilik hujjatlariga amal qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, shuningdek, boshqa normativ-huquqiy hujjatlar talablariga rioya etadi;
“Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida”gi Qonunga muvofiq jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlarini ijro etish muddatlariga rioya etilishini ta’minlaydi;
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonunlari, shuningdek, boshqa normativ-huquqiy hujjatlar talablariga rioya etadi;
“Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari to‘g‘risida”gi Qonunga muvofiq jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlarini ijro etish muddatlariga rioya etilishini ta’minlaydi;
11. Ushbu Nizomga 2-ilovadagi ro‘yxatda keltirilgan, ya’ni nogironlik belgilari aniq ko‘rinib turgan, anatomik nuqsonlar, shuningdek, noxush klinik prognozga ega kasalliklarga chalingan va ularning asoratlari bo‘lgan shaxslarning tibbiy hujjatlari yuqorida ko‘rsatilgan muddatlardan oldin, klinik-funksional ma’lumotlarni olishga doir qo‘shimcha tekshiruvdan o‘tkazmasdan turib, TIEKga yuboriladi va taqdim etilgan tibbiy hujjatlar asosida shaxsning ishtirokisiz ular nogironligi bo‘lgan shaxs deb e’tirof etilganda nogironlik muddatsiz belgilanadi.
Oldingi tahrirga qarang.
(23-band O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 23-martdagi 119-sonli qaroriga asosan o‘n birinchi xatboshi bilan to‘ldirilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 23.03.2023-y., 09/23/119/0160-son)
mazkur Nizomga 3-ilova bilan tasdiqlangan maxsus jihozlangan transport vositasini boshqarish uchun tibbiy ko‘rsatmalar ro‘yxatiga muvofiq maxsus uskunalar bilan qayta jihozlangan avtotransport vositasini (faqat qo‘l bilan boshqariladigan va avtomat uzatgichli yengil transport vositalari) boshqarish layoqati to‘g‘risidagi;
ushbu Nizomga 4-ilovaga muvofiq shakl bo‘yicha nogironlik to‘g‘risidagi ma’lumotnoma rasmiylashtiriladi.
28. Nogironlik to‘g‘risidagi ma’lumotnoma ushbu Nizomga 4-ilovaga muvofiq shakl bo‘yicha rasmiylashtirilib, QR-kod orqali tasdiqlanib fuqaroga beriladi. Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi (keyingi — o‘rinlarda Pensiya jamg‘armasi) tegishli bo‘limiga elektron tarzda o‘sha kunning o‘zida “TIEK” dasturi orqali yuboriladi.
29. TIEK tomonidan ko‘rikda nogironligi bo‘lgan bola deb topilganda, shu kuni mazkur Nizomga 6-ilovada ko‘rsatilgan shakl bo‘yicha ma’lumotnoma rasmiylashtirilib, QR-kod orqali tasdiqlanib nogironligi bo‘lgan bolaga (yoki qonuniy vakiliga) beriladi. Pensiya jamg‘armasining tegishli bo‘limiga elektron tarzda o‘sha kunning o‘zida “TIEK” dasturi orqali yuboriladi.
31. Agar qayta ko‘rikdan o‘tkazishda nogironlik guruhi belgilanmasa, ushbu Nizomga 7-ilovaga muvofiq shakl bo‘yicha shaxs nogironligi bo‘lgan shaxs deb e’tirof etilmaganligi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma rasmiylashtirilib, QR-kod orqali tasdiqlanib nogironligi bo‘lgan shaxs (bola)ga (yoki qonuniy vakiliga) beriladi. Pensiya jamg‘armasining tegishli bo‘limiga elektron tarzda o‘sha kunning o‘zida “TIEK” dasturi orqali yuboriladi.
38. 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarga nogironlikni belgilash ushbu Nizomga 8-ilovaga muvofiq 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarda nogironlikka olib keluvchi asosiy kasalliklar ro‘yxati va ushbu kasalliklarda nogironlikni belgilash mezonlari asosida, 18 yoshdan katta shaxslarga nogironlik belgilash ushbu Nizomga 9-ilovaga muvofiq 18 yoshdan katta shaxslarda nogironlikka olib keluvchi asosiy kasalliklar ro‘yxati va ushbu kasalliklarda nogironlik belgilash mezonlari asosida amalga oshiriladi.

Bosqichlar

Subyektlar

Chora-tadbirlar

Bajarilish muddati

1-bosqich

Bemor

1. Umumiy ahvolning og‘irlashishi yoki olgan jarohat sababli tibbiyot muassasasiga murojaat qilish.

2. Organizm funksiyalari turg‘un buzilishi bo‘lgan holatlarda tibbiyot muassasalariga profilaktik ko‘rikdan o‘tish uchun murojaat qilish.

3. Qayta nogironlik belgilanishi masalasida tibbiyot muassasasiga murojaat qilish.

Belgilangan muddatlarda

2-bosqich

Tibbiyot muassasalari, tibbiyot muassasasining vrachlik-maslahat komissiyasi

1. Nogironlik belgilari aniq ko‘rinib turgan, anatomik nuqsonlar, shuningdek noxush klinik prognozga ega kasalliklar va asoratlar bilan bo‘lgan shaxslarni klinik-funksional ma’lumotlarni olishga doir qo‘shimcha tibbiy tekshiruvlarni o‘tkazmasdan nogironlik belgilash uchun hujjatlarni rasmiylashtirish va Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasiga yuborish.

Ko‘rik uchun qabul qilingan kundan boshlab 5 ish kuni ichida

Tibbiyot muassasasining vrachlik-maslahat komissiyasi

2. Kasalligi tufayli uzluksiz yoki uzlukli ravishda davolanishiga qaramasdan hayot faoliyatini cheklanishi, shuningdek organizm funksiyasining turg‘un buzilishi saqlanib qolgan shaxslarga nogironlik belgilash uchun hujjatlarni rasmiylashtirish va Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasiga yuborish.

Ko‘rik uchun qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni ichida

3-bosqich

Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi

1. Bemorga ko‘rikni o‘tkazish joyi, vaqti va sanasi to‘g‘risida aloqa vositalari orqali xabar yuborish.

Hujjatlar qabul qilingan kundan boshlab 2 ish kuni ichida

2. Nogironlik belgilari aniq ko‘rinib turgan, anatomik nuqsonlar, shuningdek noxush klinik prognozga ega kasalliklar va asoratlar bilan bo‘lgan shaxslarga tibbiy hujjatlari asosida nogironlik belgilash.

3. Bemorni ko‘rikdan o‘tkazish va natijalari bo‘yicha bemorga xulosa berish.

Hujjatlar qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni ichida

4-bosqich

Tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasi

Shaxsni nogironligi bo‘lgan shaxs (bola) deb topilgan holatda reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini ishlab chiqish.

Xulosa qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni ichida

Oldingi tahrirga qarang.
(40 — 42-bandlar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 27-fevraldagi PQ-88-sonli qaroriga asosan kiritilgan — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.02.2024-y., 07/24/88/0159-son)
Oldingi tahrirga qarang.
TIEKlar tomonidan 3, 19b, 24, 26, 33, 34 va 36, 40, 41 va 42-bandlardan tashqari barcha holatlarda fuqaroning ishtirokisiz taqdim qilingan hujjatlar asosida nogironlik belgilanadi va ular nogironligi bo‘lgan shaxs deb topilganda nogironlik muddatsiz davrga belgilanadi. Bunda 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarda nogironlik 18 yoshga to‘lgungacha bo‘lgan muddatga belgilanadi.
2. Ro‘yxatning 3, 19b, 24, 26, 33, 34 va 36-bandlaridagi holatlarda nogironlik muddati umumiy asoslarda belgilanadi.
Oldingi tahrirga qarang.
3. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 8-fevraldagi 62-son qarori bilan tasdiqlangan Mehnatda mayib bo‘lgan yoki kasb kasalligiga chalingan shaxslarning kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilishi darajasini belgilash tartibi to‘g‘risidagi nizomning 6-bandiga muvofiq mehnatda mayib bo‘lish yoki kasb kasalligiga bog‘liq bo‘lmagan holda yangi aniqlangan kasallik oqibatida nogironlik guruhi og‘irlashtirilganda nogironlik sababi “umumiy kasallik” deb belgilanadi, oldin aniqlangan kasbiy mehnat layoqatining yo‘qotilishi darajasi esa bemorning ko‘rikdan o‘tish kunidagi holatiga asosan qayta ko‘rib chiqiladi.
(4-ilova O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 27-fevraldagi PQ-88-sonli qarori tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.02.2024-y., 07/24/88/0159-son)
OLD TOMONI

RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI

_______________________________________________ TIEK № ________

(Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) bosh, tumanlararo, tuman (shahar) yoki ixtisoslashtirilgan


KO‘RIK DALOLATNOMASIDAN KO‘CHIRMA № ______

SERIYA ______

№ _______

A QISMI

Ko‘rikdan o‘tkaziluvchining kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilganligi darajasini va qo‘shimcha yordam turlariga muhtojligi belgilanganligi to‘g‘risida (korxonaga yuboriladi)

____________________________________________________________________________________________

(xodimni TIEKga yuborgan korxonaning manzili va nomi)

F.I.O.______________________________________________________________________________________
Manzili ____________________________________________________________________________________
Tug‘ilgan sanasi ______________ Kasbi __________________________________________________________
Ko‘rikdan o‘tkazish: ____________________________________________________________________________

birlamchi, qayta (yoziladi)

Ko‘rikdan o‘tkazish sanasi 20___ y. “___” _____________________________
Jarohatlanish, kasallanish sanasi 20___ y. “___” ______________________
Jarohat asorati _____________________________________________________________________________

.................................................................................................................................................................

(qirqish chizig‘i)

OLD TOMONI

RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI

________________________________________________TIEK № ____

(Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.) bosh, tumanlararo, tuman (shahar) yoki ixtisoslashtirilgan

KO‘RIK DALOLATNOMASIDAN KO‘CHIRMA № ______

SERIYA ______

№ _______

B QISMI

Ko‘rikdan o‘tkaziluvchining kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilganligi darajasini va qo‘shimcha yordam turlariga muhtojligi belgilanganligi to‘g‘risida (ko‘rikdan o‘tkazilganga beriladi)

F.I.O.________________________________________________________________
Tug‘ilgan sanasi__________________ Kasbi ________________________________
Ko‘rikdan o‘tkazish: _____________________________________________________

birlamchi, qayta (yoziladi)

Ko‘rikdan o‘tkazish sanasi 20___ y “___” ______________.
ORQA TOMONI
Nogironlik guruhi _______ kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilganligi darajasi foizda _____%,
____________________________

(yozma ko‘rsatiladi)

Kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilganligi darajasi belgilangan muddati:
20___ yil “____” ______________ gacha.
Navbatdagi ko‘rikdan o‘tkazish sanasi 20___ yil “___” ______________
Yordamning qo‘shimcha turlariga muhtojlik _________________________________________________________
____________________________________________________________________________________________
Mehnatga tavsiya ______________________________________________________________________________
Asos: TIEK ning ______-son ko‘rikdan o‘tkazish dalolatnomasi
Berilgan sanasi: 20___ yil “___” ___________________
M.O‘.

TIEK raisi

___________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

Komissiya a’zolari

___________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

___________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

___________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

.................................................................................................................................................................

(qirqish chizig‘i)

ORQA TOMONI

Nogironlik guruhi _______, kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilganligi darajasi foizda _____%,
_________________________________________________________

(yozma ko‘rsatiladi)

Kasbiy mehnat layoqati yo‘qotilganligi darajasini belgilangan muddati 20___ yil “____” ______________ ga?a
Navbatdagi ko‘rikdan o‘tkazish sanasi 20___ yil “___” __________
Yordamning qo‘shimcha turlariga muhtojlik _________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________
Kasbga tavsiya (klassifikator bo‘yicha kasb turlari yoziladi)
_________________________________________________________
Asos: TIEK ning ______-son ko‘rikdan o‘tkazish dalolatnomasi
Berilgan sanasi: 20___ yil “___” ________________
M.O‘.TIEK raisi

____________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

Komissiya a’zolari

____________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

____________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

____________

____________________________

(imzo)

(F.I.O)

RESPUBLIKA TIBBIY-IJTIMOIY EKSPERTIZA INSPEKSIYASI

__________________________Pediatriya TIEK № __________

(Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat, Toshkent sh.)


NOGIRONLIGI BO‘LGAN BOLA TO‘G‘RISIDAGI MA’LUMOTNOMA


(nogironlik nafaqasi tayinlash uchun BTPJning tegishli bo‘limiga ma’lumot elektron tizim orqali yuboriladi)

Unikal raqam _____________
Bolaning F.I.O. ______________________________________________________________________________
Manzili __________________________________________________________ Tug‘ilgan sanasi ____________
Ko‘rikdan o‘tkazish: ____________________________________________________________________________

(birlamchi, qayta (yoziladi)

Nogironligi bo‘lgan bola deb 20___ y “___” _______________gacha belgilandi
Qayta ko‘rikdan o‘tkazish sanasi 20___ y “___” ______________
TIEK tavsiyalari:
1. Tibbiy tavsiyalar ___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________

2. Kasbga tavsiya (klassifikator bo‘yicha kasb turlari yoziladi) _________________________________________
___________________________________________________________________________________________

3. Ta’lim tavsiyalari __________________________________________________________________________
4. Ijtimoiy tavsiyalar ________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________
5. Parasport turlari bo‘yicha tavsiyalar: (parasport-tibbiy klassifikatori bo‘yicha yoziladi)______________
___________________________________________________________________________________________
Asos: TIEK ning ______-son ko‘rikdan o‘tkazish dalolatnomasi.
Berilgan sanasi: 20__ yil “___” ____________________

TIEK raisi

___________

______________________________

QR kod

(imzo)

(F.I.O.)

Komissiya a’zolari

___________

______________________________

(imzo)

(F.I.O.)

___________

______________________________

(imzo)

(F.I.O.)

___________

______________________________

(imzo)

(F.I.O.)

Kasalliklarning nomlari va patologik holatlari

Klinik ko‘rinishlar va organizm funksiyalarining barqaror buzilishi holatlarining tavsifi

1. Bosh va orqa miya jarohatlari hamda tug‘ruq jarohatlari oqibati, bosh va orqa miya qon aylanishining og‘ir buzilishlari, periventrikulyar leykomalyatsiya, markaziy asab tizimining virusli infeksiyalari.

Harakat, ruhiy va nutq buzilishlarining aniq klinik ko‘rinishlarida harakatning (chuqur parez, plegiya, paraparez, paraplegiya, triparez, triplegiya, gemiplegiya, gemiparez, tetraparez, tetraplegiya, afaziya, dizartriya, rinolaliya, porsial va generallashgan epileptik xuruji, xotirani) buzilishi.

Spastik tetraparez, gemiparez, kontraktura, aqliy rivojlanishning orqada qolishi, tutqanoq xurujlari, g‘ilaylik, yutinishning buzilishi, nutqni kuchli buzilishi.

Subdural, subaraxnoidal, parenximatoz, qorinchalar ichiga va boshqa qon quyilishlar, yelka pleksiti va boshqa pleksitlar, miyelit. Qo‘l va oyoqlarda parez, falajlik, mushak gipotrofiyasi, tutqanoq xuruji, aqliy va nutqiy rivojlanishda orqada qolish, g‘ilaylik, disfagiya, dizartriya, chanoq a’zolari funksiyasining buzilishi.

Tez-tez (oyda 4 va undan ko‘proq) tutqanoq xuruji, giperkinez, gemiparezlar, parezlar, aqliy hamda harakat rivojlanishining orqada qolishi. Kuchli miya qutisi gipertenziyasi, tez-tez (bir hafta davomida 2-3 ta) takrorlanuvchi talvasa xurujlari, ko‘z tubidagi asoratlar, parezlar, plegiyalar, aqliy, nutqiy va harakat rivojlanishida orqada qolishlar.

2. Jarrohlik amaliyotidan keyingi holatlar: ichki a’zolarda, suyak-mushak tizimida, miya qutisida, quloq-tomoq-burun a’zolarida va suyak-mushak tizimining tug‘ma anomaliyasi (rivojlanish nuqsonlari va deformatsiyalari) bilan tug‘ilgan chaqaloqlarda uzoq nazoratni va korreksiyani talab qiladigan holatlar.

Operatsiyadan keyingi davrda uzoq qayta tiklash va reabilitatsiya muolajalarini talab qiladigan holatlar, deformatsiyani gips bog‘lami yordamida bosqichma-bosqich davolash holati.

3. Siydik tanosil sistemasi kasalliklari.

Buyrak funksiyasi buzilishining yaqqol klinik ko‘rinishlari, buyrak to‘qimasida patologik jarayonning yuqori faollik darajasi (jarayon 6 oydan uzoq davom etsa). Har yili 2 oydan ko‘proq qaytalanadigan patologik holatlar (buyrak yetishmovchiligining II-III darajasi).

4. Oshqozon yara kasalligi. 12 barmoqli ichak yarasi.

Asoratli kechishi. Kasallik xurujining bir yilda ikki va undan ortiq qaytalanishi, qon ketishi.

5. Bachadondan disfunksional qon ketish.

Kasallikning asoratli kechishi. Anemiya (NV 60 g/l dan past bo‘lishi), surunkali kechishi (6 oydan ortiq).

6. Biriktiruvchi to‘qimaning tizimli shikastlanishi (tizimli qizil yugurdak, dermatopolimiozit), yoshlar revmatoid artriti va tugunchali periarteritning og‘ir turlari.

Har yili 3 oydan ko‘proq qaytalanadigan patologik holatlarning yuqori faollik darajasi, funksional yetishmovchilik yoki buzilishning II-III darajasi.

7. Yurak va qon aylanish tizimining tug‘ma anomaliyalari (rivojlanish nuqsonlari, yengil va o‘rta darajadagi funksiya buzilishlari bilan).

O‘pka gipertenziyasi va gipoksemiya bilan asoratlangan holatlarda bo‘lishi.

8. Uzoq vaqt davom etadigan kasalliklarda, 3 oydan ko‘proq kuchli ta’sir qiluvchi preparatlar qo‘llanilganda vujudga keladigan holatlar.

Terapevtik yondashishni talab qiladigan modda almashinuvi, immun tizimi, qon tomirlari devorining buzilishi, periferik qonda patologik o‘zgarishlar (umumiy oqsilni pasayishi, gemoglobinni 60 gr/ldan kamayishi, anizotsitoz).

9. Gepatit V, S va Delta-agentli turlari.

Periferik qonda giperfermentemiya (2-3 faollik darajasida — AST, ALT 1 mmol/l, Timol miqdorining 7 mmol/l va bilirubinning 20,5 mmol/l dan yuqori bo‘lishi), gepatosplenomegaliya natijasida dispeptik va astenik buzilishlar.

10. Irsiy modda almashinuvi kasalliklari (fenilketonuriya, galaktozemiya, seliakiya va boshqalar).

Tashxis qo‘yilgan vaqtdan boshlab maxsus parhez zarurlik davridan to maxsus parhezning tugatilish davriga qadar.

11. Ko‘krak qafasi a’zolari sili: Ko‘krak ichi limfa tugunlar sili, birlamchi sil kompleksi, o‘pka sili, sil plevriti.

Yuqori darajali intoksikatsiya. O‘pka, yurak faoliyati yetishmovchiligining II darajasi.

1. Hiqildoq va traxeyaning tug‘ma va orttirilgan kasalliklari.

Traxeostomiyasiz mustaqil nafas ololmaslik.

2. Qon va qon yaratuvchi organlar kasalliklari va immun mexanizmni jalb etuvchi ayrim buzilishlar.

Bir yil davomida 1-marta anemik krizlar, periferik qonda gemoglobin miqdorining 60 g/ldan pasayishi, eritrotsit, leykotsit, trombotsitlar sonining kamayishi (eritrotsitlar-2,5 mln.dan, leykotsitlar-3 mingdan, trombotsitlar-100 mingdan pasayishi), anizotsitoz, poykilotsitoz, mikrotsitoz.

3. Astma.

O‘rta va og‘ir kechishi (bir yil davomida 4 va undan ortiq qaytalanishi, gormonlarga moyilligi). Nafas yetishmovchiligining II-III darajasi.

4. Oshqozon, 12 barmoqli ichak yara kasalligi. Ichakning boshqa kasalliklari. Seliakiya. Jigar (jigar fibrozi va sirrozi, surunkali virusli gepatit), o‘t pufagi, o‘t yo‘llari va oshqozon osti bezi kasalliklari va tug‘ma rivojlanish nuqsonlari.

Ovqat hazm qilish va jigar funksiyasining yaqqol buzilishi (giperfermentemiya, ikkilamchi jigar belgilari).

Ovqat hazm qilish jarayonining yaqqol buzilishi: surunkali diareya, oqsilsiz shishlar, steatoreya, glyukozatolerantlik sinamasida yassi qand egriligi, teridagi xloridlar sinamasida S1-60mmol/ldan yuqori bo‘lishi. Maxsus parxezning zarurligi, jismoniy rivojlanishdan ortda qolishi.

5. Qon aylanish tizimi tug‘ma anomaliyalari (rivojlanish nuqsonlari, ma’lum bir yoshgacha operatsiya qilib bo‘lmaydigan holatlar, yurak va yirik qon tomirlarida o‘tkazilgan jarrohlik amaliyotidan keyingi holatlar).

Yengil va o‘rta darajadagi funksiya buzilishlari bilan.

6. Teri va teri osti to‘qimalari, shilliq parda kasalliklari:

Teri va shilliq pardaning tarqoq shikastlanishi (yaralangan, eritrodermiya va boshqalar).

tug‘ma bullez epidermoliz;

Qo‘l va oyoqlarning yoziluvchi sohalarida, barmoqlarning ustki yuzalarida pufaklar, eroziyalar, ularni o‘rnida chandiqli atrofiya hosil bo‘lishi. Mutilyatsiya va kontrakturalar bilan kechishi. Toshmalar doimo arzimagan shikastlar (mikrotravma) natijasida qaytalanib turishi.

po‘rsildoq (puzirchatka);

Badanda, og‘iz shilliq qavatlarida qobig‘i bo‘sh pufaklar, yuzalari namlanib turadigan og‘riqli eroziyalarning hosil bo‘lishi, kasallikning surunkali kechishi, sezilmas sabab natijasida qaytalanishi.

sklerodermiya, sistemali qizil yugurdak (krasnaya volchanka);

Teri va shilliq pardaning tarqoq shikastlanishi (eritrodermiya, atrofiya va uning natijasida badanda assimetrik o‘zgarishlar), ko‘pincha yuzni yonoq sohasida burun terisida kapalak shaklidagi qizarish, so‘ng qalinlashuv va atrofiya paydo bo‘lishi, ichki a’zolarda o‘zgarishlar va kasallik belgilari doimo kuchayib borishi bilan kechishi.

entropatik akrodermatit;

Tabiiy teshiklar atrofidagi terining shikastlanishi (eritrodermiya, shilinishi, tangacha va qatqaloqlar bilan qoplanishi) va ich ketishi bilan kechishi.

tug‘ma porfiriya;

Quyosh nuri tushgan sohalarda teri qizarishi, puffakchalar, eroziya yaralar va pigmentatsiyalar hosil bo‘lishi hamda tirnoq va sochlar atrofiyasi bilan kechishi. Siydik va qonda porfirinlar miqdori ko‘payishi.

Dyuring o‘choqsimon dermatiti.

Teri va shilliq pardaning tarqoq shikastlanishi (yaralangan, eritrodermiya, qichishi).

1. Nogironlikka olib keluvchi asosiy ichki kasalliklarda va ko‘p kuzatiladigan sindromlarda hayot faoliyatining cheklanishini aniqlash mezonlari

Organizm funksiyalarining buzilishi darajasi

Klinik-funksional buzilishlarning tavsifi

Hayot faoliyati va layoqat cheklanish darajasi:

Nogironlik guruhi

1.1. Ba’zi bir infeksion va parazitar kasalliklar (Ftiziatriya) — A Kasalliklar xalqaro tasnifi (KXT-10)

1.1.1. O‘pka o‘choqli sil kasalligi (A 15)

O‘pka o‘choqli sil kasalligi — bitta yoki ikkala o‘pkaning ma’lum bir sohasida joylashuvchi diametri 1,5 sm dan katta bo‘lmagan donador yoki ko‘p sonli o‘choqlarning mavjudligi bilan tavsiflanadi. Klinik tuzalish 90 — 95% bemorlarda kuzatiladi. Kasallikning noxush kechishida va sil kasalligi birinchi marta aniqlangan bemorlarda o‘pka va boshqa a’zolarda asoratlar mavjud bo‘lgan hollarda nogironlik guruhi belgilanadi.

I daraja

Rentgenologik tekshiruvda, turli vaqtda paydo bo‘lgan 1,5 sm dan katta bo‘lmagan diametrdagi donador zich o‘choqlarning bitta o‘pkaning chegaralangan sohasida joylashuvi, 1-2 segmentni egallashi aniqlanadi. Balg‘amda sil mikobakteriyalarining ajralishi bo‘lmaydi. Organizmning yengil darajadagi zaharlanishi (intoksikatsiyasi), qon va siydik tahlillarida og‘ishlar yo‘q. Nafas yetishmaslik darajasi 0.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

Vrachlik-maslahat komissiyasi(VMK)bo‘yicha cheklash

II daraja

Jarayonning klinik-rentgenologik barqarorlashuvi, turli vaqtda paydo bo‘lgan 1,5 sm dan katta bo‘lmagan diametrdagi donador zich o‘choqlarning bitta o‘pkaning chegaralangan sohasida joylashuvi, 1-2 segmentni egallashi aniqlanadi. Balg‘amda sil mikobakteriyalari ajralishi yo‘q yoki kam miqdorda mavjud. Organizmning yengil darajadagi zaharlanishi (intoksikatsiyasi). Leykotsitoz yo‘q. Eritrotsitlar cho‘kish tezligi (ECHT) 18 — 20 mm/s. I darajali nafas yetishmasligi (NE), nafas olish soni (NOS) 22 — 25-marta 1 minutda.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Jarayonning klinik-rentgenologik barqarorlashuvi yo‘q, rentgenologik tekshiruvda yangi o‘choqlarning mavjudligi va 1 yoki 2 segmentlar sohalarida joylashgan turli vaqtda paydo bo‘lgan va diametri 1,5 sm dan katta bo‘lmagan ko‘p sonli o‘choqli soyalar aniqlanadi. Balg‘amda sil mikobakteriyalari yo‘qligi yoki mavjudligi, organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiyasi) belgilari borligi. Leykotsitoz 10x109/l gacha, ECHT 20 — 30 mm/s. II darajali NE, nafas olish soni (NOS) 1 minutda 26-martadan ortiq.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

1.1.2. Disseminatsiyali (tarqoq) o‘pka sili (A 15)

Disseminatsiyali (tarqoq) o‘pka sili — ko‘p sonli sil o‘choqlarining paydo bo‘lishi bilan tavsiflanadi. Klinik kechishi bo‘yicha o‘tkir, o‘tkir osti (podostraya) va surunkali shakllarga bo‘linadi.

I daraja

Maxsus davolanishdan keyin jarayonning klinik ko‘rinishi, organizm turli tizimlari funksiyasining buzilishi belgilari deyarli yo‘q, corpulmonarae yurak belgilari va nafas yetishmovchiligi mavjud emas.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Maxsus davolanishdan keyin ijobiy klinik natija kuzatiladi, I darajadagi nafas yetishmasligi, NOS minutiga 22 — 25-marta yoki organizm boshqa tizimlarining yengil buzilishlari bilan. Balg‘amda sil mikobakteriyalari yo‘q.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Jarayonning maxsus davolashdan so‘ng sekin kechuvchi ijobiy klinik-rentgenologik dinamikasi. O‘pka-yurak subkompensatsiyalashgan davri, qon tuflash, o‘pkadan qon ketishi, II darajali nafas yetishmasligi, nafas olish soni 1 minutda 26-martadan ortiq. Balg‘amda sil mikobakteriyalarining mavjudligi. Uzoq muddatli adekvat maxsus va simptomatik davolanishga muxtoj.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Jarayonning ijobiy klinik-rentgenologik dinamikasining mavjud emasligi, jarayonning o‘sib borishi; jarayonning rivojlanishi; davolashga qaramasdan og‘ir o‘pka va o‘pkadan tashqari og‘ir asoratlar yuzaga keladi (III darajali nafas yetishmasligi, ichki a’zolar amiloidozi, o‘pka-yurak yetishmovchiligi — corpulmonarae belgilari va boshqalar. Uzoq muddatli adekvat maxsus va simptomatik davolanishga muhtoj.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.1.3. Infiltrativ (Yallig‘lanish)o‘pka sili (A 15)

Infiltrativ (yallig‘lanish) o‘pka sili — o‘tkir kechishi va jadal rivojlanishi (zo‘rayish) bilan tavsiflanadi. Kechishning ikki asosiy progressiv (zo‘rayuvchi) va involyutiv (tinchlanish) variantlari mavjud.

I daraja

Jarayon aniqlangan vaqtdan boshlab taxminan 6 — 10 oydan keyin maxsus va patogenetik davolashlardan so‘ng kasallikning involyutiv kechishi kuzatiladi. Organizmning umumiy zaharlanishi, rentgenologik va laboratoriya faol belgilari kuzatilmaydi. Balg‘amda sil mikobakteriyalari topilmaydi. Nafas yetishmovchiligi “0” daraja.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Rentgenologik kichik o‘lchamdagi yemirilishlarsiz (yallig‘lanish) infiltrat soyalarining mavjudligi. Davolash jarayonida kasallikning ijobiy kechishi kuzatiladi; nafas olish va qon aylanish funksiyalari deyarli o‘zgarishsiz. Nafas yetishmasligi — I daraja. NOS 22 — 25-marta 1 minutda.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Klinik-rentgenologik: lobulyar, bulutsimon, lobit, peritsissurit, kazeoz zotiljam variantlari aniqlanadi. Maxsus davolashlarga qaramasdan, rentgenda progressiv moyilligi bilan ajralib turuvchi katta hajmdagi infiltrat (yallig‘lanish) soyalarining mavjudligi. Laboratoriya tekshiruvda ECHT oshganligiga qaramay, leykotsitozning kuzatilmasligi bilan tavsiflanadi. Nafas yetishmasligi — II daraja. NOS 1 minutda 26-martadan ortiq, surunkali yurak yetishmovchiligi (SYUYE) FS III (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Faol maxsus va patogenetik terapiya olib borilayotganligiga qaramasdan, tez zo‘rayib boruvchi kechishdagi katta hajmdagi infiltratlarning mavjudligi, organizm umumiy zaharlanish belgilarining keskin sezilarli namoyon bo‘lishi, nafas yetishmasligi — III daraja, SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

I guruh

1.1.4. O‘pkaning fibroz-kovakli sili (A 15)

O‘pkaning fibroz-kovakli sili — o‘pkadagi fibroz kovak, o‘pka to‘qimasidagi sezilarli fibroz, bronxogen disseminatsiya o‘choqlarining mavjudligi bilan tavsiflanadi.

I daraja

Kimyoterapiya tufayli silning barqaror kechishi, balg‘amda sil mikobakteriyalarining yo‘qligi, organizmning umumiy zaharlanish belgilari kuzatilmasligi va rentgenologik kichik o‘lchamdagi (10 mm gacha) kovakning mavjudligi va atrofidagi to‘qimalarda fibroz o‘zgarishlarning rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Nafas yetishmovchiligi darajasi 0.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Jarayonning bezarar kechishi, diametri 2 sm gacha bo‘lgan kovakning mavjudligi va atrofidagi to‘qimalarda fibroz o‘zgarishlar, emfizema, bronxoekstazlarning rivojlanishi bilan tavsiflanadi. Kechishi barqaror, kimyo terapiyasi tufayli bronx-o‘pka disseminatsiyalarini bartaraf etishga erishiladi. Organizmning umumiy zaharlanishi yengil yoki o‘rta darajali belgilari kuzatiladi. I darajali nafas yetishmasligi, NOS 22 — 25-marta 1 minutda. Balg‘amda sil mikobakteriyalari yo‘q. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I dar

III guruh

III daraja

Tez-tez takrorlanuvchi va uzoq davom etuvchi zo‘rayishlar, organizm umumiy zaharlanishining (intoksikatsiyasining) sezilarli belgilari, II darajali nafas yetishmasligi rivojlanishi, o‘pka-yurak yetishmovchiligi (corpulmonarae) kompensatsiya davrining buzilishi natijasida nafas olish soni 1 minutda 26-martadan ortiq, SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha), nafas olish funksiyalarining sezilarli buzilishi, o‘pkadan qon ketishi bilan tavsiflanadi. Boshqa tizimlar: buyrak, jigar, markaziy asab tizimi (MAT) va boshqa organlar funksiyasining buzilishi oqibatida asosiy kasallikning og‘irlashuvi yuzaga kelishi mumkin.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja;

II guruh

IV daraja

O‘pkalarning katta hajmdagi anatomik o‘zgarishlari, ichki a’zolar amiloidozi, sil bilan zaharlanishi (intoksikatsiya), corpulmonarae — belgilari va nafas yetishmovchiligi III-daraja. SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha) belgilarning namoyon bo‘lishi bilan tavsiflanadi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.1.5. Sirrotik o‘pka sili (A 15)

Sirrotik o‘pka sili — ikkilamchi silning klinik turi bo‘lib, o‘pkada yaqqol va katta hajmdagi fibroz o‘zgarishlar rivojlanishi, fibroz-kovakli, disseminatsiyali, kamdan-kam hollarda infiltrativ sil involyutsiyasi va plevra (o‘pka pardasi) shikastlanishi natijasida o‘pka va plevra (o‘pka pardasi)da biriktiruvchi to‘qimaning salmoqli rivojlanishi bilan tavsiflanadi.

I daraja

Maxsus yoki surunkali maxsus bo‘lmagan yallig‘lanish jarayonining faol belgilari, qon tuflash kuzatilmasligi, cheklangan sirrotik jarayon mavjudligi. Nafas yetishmaslik darajasi 0.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Bir tomonlama o‘pkada, o‘pka plevrasida fibroz o‘zgarishlar, biriktiruvchi to‘qimaning rivojlanishi bilan ta’riflanadi. Rentgenda dag‘al deformatsiyalangan skleroz belgilari aniqlanadi. Balg‘amda mikobakteriya aniqlanmaydi. Umumiy qon va peshob tahlili normada. I — darajali nafas yetishmasligi (NE), NOS 22 — 25-marta 1 minutda. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha).

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Ikkala o‘pkadagi tarqalgan morfologik o‘zgarishlar, maxsus va maxsus bo‘lmagan yallig‘lanish hisobiga uzoq muddat saqlanib turuvchi organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiyasi) bilan kechadi. II darajali nafas yetishmasligi, NOS 22 — 25-marta 1 minutda. SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha), o‘pka-yurak dekompensatsiyasi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja.

II guruh

IV daraja

Ikkala o‘pkadagi keng tarqalgan sirrotik o‘zgarishlar, organizmning kuchli ifodalangan sezilarli darajadagi umumiy zaharlanishi belgilari va III darajali nafas yetishmasligi, NOS 1 minutda 26-martadan ortiq, SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha), surunkali o‘pka-yurak yetishmovchiligi (corpulmonarae) dekompensatsiyasi, amiloidoz va boshqa og‘ir asoratlarning mavjudligi bilan kechadigan jarayon.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

I guruh

1.1.6. O‘pka tuberkulyomasi (A 15)

O‘pka tuberkulyomasi — o‘pkada diametri 1 sm dan katta bo‘lgan, surunkali torpid kechadigan kazeoz-nekrotik kapsulaning hosil bo‘lishi bilan tavsiflanadi.

I daraja

Tuberkulyoma regressiv kechishga moyil bo‘lib, organizmning yengil darajadagi zaharlanishi (intoksikatsiya), klinik-rentgenologik va laborator belgilarining namoyon bo‘lmasligi bilan kechadi. Nafas yetishmaslik darajasi 0.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Uzoq muddatli kimyo terapiyasi bilan davolanishga qaramay, organizmning yengil umumiy zaharlanishi belgilari saqlanib qoladi, klinik-laboratoriya tekshiruvlari me’yorida. Rentgenologik-tuberkulyoma atrofida o‘rta va yetarli intensivlikdagi o‘zgarishlar kuzatiladi. I darajali nafas yetishmasligi. NOS 22 — 25-marta 1 minutda. Balg‘amda mikobakteriyalar aniqlanmaydi. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha).

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Maxsus jarayonning yoki operatsiyadan keyingi davrning noxush kechishi, maxsus jarayonning asoratlari xuruji va organizmning ifodalangan zaharlanishi (intoksikatsiya) belgilari bilan kechadi. II darajali nafas yetishmasligi. NOS 1 minutda 26-martadan ko‘p. Balg‘amda sil mikobakteriyasining mavjudligi. SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

1.1.7. Yuqori nafas yo‘llari sili — hiqildoqusti, hiqildoq, halkum sili (A 15.5)

I daraja

Umumiy ahvol qoniqarli. Klinikada: kam miqdorda balg‘am ko‘chishi, oz miqdorda tana vaznining kamayishi, ovozning biroz bo‘g‘iqligi va o‘zgarishi, quloqlardagi va yutinishdagi og‘riqlar bilan namoyon bo‘ladi. Laboratoriya va rentgen tekshiruvlarida o‘zgarishlar yo‘q.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Umumiy ahvol nisbatan qoniqarli. Klinikada umumiy ahvol qoniqarli, balg‘am ajralishi va oz miqdorda balg‘am ajralishi bilan kuzatiluvchi yo‘tal, tana vaznining kamayishi, ovozning bo‘g‘ilishi va hushtaksimon pichirlash holatigacha o‘zgarishi, quloqlardagi og‘riq, yutinganda og‘riqning kuchayishi, tilda yaralar payda bo‘lishi kuzatiladi. Obyektiv ovoz boylamlarining yaralar bilan qoplanganligi aniqlanadi. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha).

o‘qish — I daraja; muloqot qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

1.1.8. Plevra sili va plevra empiyemasi (A 15.6)

Plevra sili — plevraning yallig‘lanishi va plevra bo‘shlig‘ida ekssudat to‘planishi bilan tavsiflanadi.

Plevra empiyemasi — uzoq muddatli, ko‘pgina holatlarda jarrohlik usulida davolashni talab etuvchi og‘ir yiringli kasallik.

III daraja

Nafas olganda ko‘krakning pastki qismlarida o‘tmas xarakterdagi og‘riq, subfebril tana harorati ko‘tarilishi, quruq yo‘tal, yengil jismoniy harakatdagi nafas siqilishi. Perkussiyada o‘pka pastki bo‘lagida perkutor tovushning bo‘g‘ilishi, auskultatsiyada tegishli soha ustida nafas eshitilmaydi. Ekssudat va bronxlar ajralmasida sil mikobakteriyalarining mavjudligi. Yiringli empiyema jarayonining ko‘krak qafasi devorining qovurg‘alar orasiga tarqalishida abssess — (“sovuq” abssess) va torakal oqma yaralarlar yuzaga kelishi mumkin. NE — II darajali nafas yetishmasligi, NOS minutiga 26-martadan ortiq. SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Ko‘krakning pastki qismlarida doimiy simillovchi va to‘xtovsiz og‘riq — “plevra og‘riqlari”, tinch holatdagi nafas siqilishi, hansirash, o‘pkalar ustidagi perkutor tovushning bo‘g‘iqlanishi, nafasning butunlay eshitilmasligi. Ko‘krak oralig‘i organlari qarama-qarshi tarafga siljiydi. Balg‘am va oqma yaradan chiquvchi ajralmalarda sil mikobakteriyalarining mavjud bo‘ladi. Nafas yetishmasligi — III daraja, SYUYE — IV, FS IV (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

I guruh

1.1.9. Asab tizimi sil kasalligi (A 17)

I daraja

O‘tkazilgan maxsus kimyoterapiyadan so‘ng bemorning umumiy ahvoli qoniqarli. Asab tizimida organik zararlanish belgilari yo‘q. Markaziy asab tizimi astenizatsiyasining yengil darajadagi ko‘rinishlari. Elektroensefalografiya (EEG), kompyuter tomografiya (KT), magnitorezonastomografiya (MRT) tekshiruvlari natijalari me’yor chegarasida.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

O‘tkazilgan kimyoterapiyadan keyin bemorning umumiy ahvoli nisbatan qoniqarli. O‘rta darajadagi asteno-nevrotik sindrom, odatda vegeto-tomir buzilishlari bilan birlashib ketadi, psixikaning yengil organik o‘zgarishlari (o‘rta darajada namoyon bo‘luvchi psixoorganik sindrom), yengil darajada eshitish (I-II darajadagi quloq og‘irligi) yoki ko‘rish faoliyatining pasayishi. EEG, KT, MRT tekshiruvlari natijalarida me’yor ko‘rsatkichlaridan ozgina og‘ishlik mavjud. O‘rta darajadagi monoparez yoki gemiparez. Kamdan-kam hollarda sodir bo‘luvchi tutqanoq xurujlari, ba’zida psixomotor rivojlanishdan orqada qolish. KT — bosh chanog‘i ichki bosimining oshish belgilari-intrakranial gipertenziya.

Mustaqil harakat qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

muloqot qilish — I daraja;

o‘qish layoqati — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Kompleks maxsus va simptomatik davolashdan keyin, umumiy ahvol o‘rta og‘irlikda. Markaziy asab tizimining ifodalangan astenizatsiyasi, odatda vegetativ qon-tomir buzilishlari, psixikaning organik o‘zgarishlari (ifodalangan psixoorganik sindrom), to‘liq karlik bilan birgalikda namoyon bo‘lishi. Zararlanish joyiga qarab mustaqil harakat qilish layoqatining ifodalangan buzilishlari (mono-, gemiparez), psixoorganik o‘zgarishlar (ba’zida aqli zaiflik), o‘z hulq-atvori va atrof muhitga tanqidiy munosabatning doimiy ravishda pasayishi, tez-tez takrorlanuvchi tutqanoq (epileptik) xurujlari. EEG — bosh miya bioelektr faolligining pasayishi. KT — ifodalangan bosh suyagi chanog‘i ichki bosimining oshishi, bosh miya po‘stlog‘i atrofiyasi belgilari bilan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

o‘z hulq-atvorini nazorat qilish — II daraja;

o‘qish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Aql-idrokning keskin kuchli darajada pasayishi, ko‘rlik, mustaqil harakat qilishning chuqur darajadagi buzilishlari (mono, gemi, tri, tetraplegiyalar), likvorodinamika buzilishining kuchli ifodalangan belgilari, tez-tez takrorlanuvchi va uzoq muddat davom etuvchi tutqanoq xurujlari. O‘z hulq-atvorini nazorat qila olmaslik, unga tuzatish kirita olmaslik, doimiy ravishda o‘zga shaxslarning yordamiga muhtojlik (boshqa shaxslarning nazorati ostida bo‘lish). EEG — bosh miya bioelektr faolligining pasayishi. KT — ifodalangan bosh chanog‘i ichki bosimining oshishi, bosh miya po‘stlog‘i atrofiyasi belgilari bilan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

o‘z hulq-atvorini nazorat qilish — III daraja

I guruh

1.1.10. Suyak va bo‘g‘imlar sili (A 18.0)

I daraja

Organizmning sildan zaharlanish (intoksikatsiya) belgilari mavjud bo‘lmaydi. Bo‘g‘imlarda harakatning yengil darajada buzilishi, oqsoqlanish kuzatiladi. Umurtqa tanasida suyak to‘sinchalarining yengil o‘zgarishi, orqa miya ildizchalarining ta’sirlanishi natijasida mustaqil harakat qilishning yengil darajadagi buzilishlari kuzatiladi. Oyoqlarda yengil quvvatsizlik belgilari aniqlanadi. Laboratoriya-rentgen-tomografiya tekshiruvlar natijalari: sil va yallig‘lanish jarayonlarining faolligi mavjud bo‘lmaydi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Sil zaharlanishi belgilari mavjud bo‘lmaydi. Zararlangan bo‘g‘imlarda vaqti-vaqti bilan og‘riqlar, zararlangan suyaklar sohasida yumshoq to‘qimalarda yengil darajadagi shish, qizarish, og‘riq kuzatiladi, turli ko‘rinishdagi harakatlarning chegaralanganligi, bo‘g‘imlar funksiyalarining 1 darajali buzilishlari. Toliqish, zararlangan umurtqa sohasidagi vaqti-vaqti bilan yuz beruvchi og‘riqlar, umurtqa pog‘onasida yengil darajada namoyon bo‘luvchi mustaqil harakat qilishning chegaralanganligi Rentgen tasvirda suyak to‘qimalarida destruktiv o‘zgarishlarsiz osteoporoz belgilari paydo bo‘ladi. Laboratoriya tekshiruvlarida ECHT tezlashadi, ozroq leykotsitoz kuzatiladi. Sil va yallig‘lanish jarayonlarining faolligi mavjud bo‘lmaydi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Bo‘g‘imlar harakatining sezilarli darajada buzilishi, qo‘l-oyoqlar funksiyalarining sezilarli buzilishlari, toliqish, zararlangan sohalardagi og‘riqlar, shish bo‘g‘imlar harakati chegaralanganligi, sil jarayonining aniq belgilari. Bilak bo‘g‘imining funksional noqulay holatdagi ankilozi (60 gradusdan kam yoki 150 gradusdan ko‘proq, yoxud yelka oldi bo‘g‘imining eng oxirgi pronatsiya yoki supinatsiya holatida qayd qilinishi), chanoq-son, tizza bo‘g‘imining 180 gradusdan kam yozilishi yoki boldir-panja bo‘g‘imi rezeksiyasidan keyingi tovonning nomutanosib holati va statika-dinamika funksiyasining buzilishi mavjudligidagi oyoqning 7 sm kaltaligi. Bo‘g‘imlar funksiyalarining III darajadagi buzilishi. Umurtqa pog‘onasi sohasida og‘riqlar kuchaygan, og‘riqlar hisobidan mustaqil harakat qilish cheklangan, orqa miyada o‘zgarishlar asta-sekin rivojlanadi, nerv tolalarini siqilishi belgilari ko‘zga tashlanadi. Chanoq a’zolari funksiyalarining yengil yoki o‘rtamiyona buzilishlari. Rentgen tasvirda suyak to‘qimasida osteoporoz, yaqqol destruksiya o‘choqlari, deformatsiyalar, umurtqa tanasining yemirilishlari, ba’zan oqma yaralar, sil abssesslari belgilari kuzatiladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Umurtqa pog‘onasidagi faol sil jarayonining keskin ko‘rinib turuvchi belgilari, shuningdek, harakat funksiyalari buzilishlarining keskin ko‘rinishlari kuzatiladi. Aniq namoyon seziluvchi gemi, paraparezlar yoki falajliklar aniqlanadi. Organizmning umumiy sil zaharlanishining yaqqol ko‘rinib turuvchi holati, tos a’zolari va III — IV darajadagi bo‘g‘imlar funksiyalarining keskin buzilishlari, suyaklarning yemirilishi, harakat-tayanch faoliyatining kuchli ifodalangan buzilishlari, bemorning umumiy og‘ir holati bilan birgalikda sil oqma yaralari, sil abssesslari kuzatiladi. Rentgen tasvirida: zararlangan suyaklarda yaqqol destruksiyalar, deformatsiyalar, patologik sinish belgilari, har xil o‘lchamdagi yemirilishlar mavjudligi. Umurtqalar tanasi suyak to‘qimasi va bo‘g‘imlar destruksiyasi kuzatiladi. Umurtqaning kifoskoliotik deformatsiyasi, shuningdek, ko‘krak qafasining deformatsiyasi, III darajadagi nafas olish funksiyasi buzilishi bilan. Laboratoriya tekshiruvlarida sil jarayonining keskin namoyon bo‘lgan belgilari kuzatiladi: tezlashgan ECHT va neytropeniya.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.1.11. Buyrak va siydik chiqarish yo‘llari sili (A 18.1)

I daraja

Umumiy holat qoniqarli, tana harorati me’yorda. Klinik belgilari yengil sezilmaydigan holsizlik, lanjlik, bosh og‘rig‘i, ko‘z qovoqlarining vaqti-vaqti bilan shishib turishi, ishtahaning pasayishi, arterial qon bosimi me’yor chegarasida, buyraklar paypaslanmaydi, siydik chiqishi erkin, siydikda sil mikobakteriyalari ajralmaydi, piuriya, gipoizostenuriya, proteyinuriya, leykotsituriya, eritrotsituriyalar mavjud bo‘lmaydi. Qondagi kreatinin miqdori 0,18 mmol/l dan past, buyrak parenximasi koptokchalarida filtrlash qobiliyati 50% dan ko‘p bo‘ladi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Umumiy ahvol nisbatan qoniqarli, tana haroratining subfebril ko‘tarilishi, buyraklar paypaslanmaydi, bel sohasida o‘rta darajadagi og‘riqlar, peshob chiqishi erkin, peshobda sil mikobakteriyalarining kam miqdorda ajralishi, kam miqdorda piuriyalar, gipoizostenuriya 1020 gacha, proteyinuriya, leykotsituriya, eritrotsituriya. Kreatinin miqdori 0,19 mmol/l dan yuqori, buyrak parenximasi koptokchalarida filtrlash 50% va undan kam. I darajali surunkali buyrak yetishmovchiligi (SBE). Yengil darajadagi anemiya, gipoalbuminemiya. Rentgen tasvirida destruksiyaning boshlang‘ich bosqichi, papillit ko‘rinishida. Urografiyada kosacha konturlarining inyeksionligi, kontrast moddaning “tilchalar” ko‘rinishida oqqanligi. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha).

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Umumiy ahvol o‘rta og‘irlikda, tana haroratining ko‘tarilishi, arterial gipertenziya sistolik ko‘rsatkichning yuqoriligi bilan, buyraklar sohasida og‘riq, bel sohasida og‘riqlar kuchli, tez-tez kam miqdorda og‘riqli peshob ajralishi, peshobda sil mikobakteriyalarining ajralishi, piuriya, leykotsituriya, eritrotsituriya, gipoizostenuriya 1010 — 1012 gacha. Kreatinin miqdori 0,71 mmol/l dan ortiq bo‘lmaydi, buyrak parenxemasi koptokchalarida filtrlash 30% va undan kam, II darajali SBE. Bir sutka davomidagi diurez kamaygan, o‘rta darajadagi anemiya, gipoalbuminemiya. Rentgen tekshiruvlarida diametri 1,0 sm va undan ortiq bo‘lgan chegaralangan kovaklar kosa-jom tizimining o‘rta darajadagi deformatsiyasi belgilari. SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Umumiy holat og‘ir. Organizm umumiy zaharlanishining kuchli ifodalanishi, arterial gipertenziya, ko‘p hollarda buyraklar paypaslanadi, bel sohasidagi qattiq og‘riqlar, siydik chiqarish tez-tez, keskin og‘riqli, piuriya, proteyinuriya, eritrotsituriya. Anemiya, turg‘un yurak yetishmovchiligi, perikardit, miya, o‘pka shishi belgilari. Buyrak parenxemasi koptokchalarida filtrlash 25% dan kam. Siydikning osmatik zichligi plazmaning qondagi osmotik zichligiga tenglashgan. Qon plazmasidagi oqsil 40 g/l gacha. Qon kreatinini 0,72 mmol/l dan oshadi. Og‘ir atsidoz. Rentgenda — subtotal yoki total destruksiya, ikkala buyraklarning polikovakli zararlanishi, buyrak parenximasidagi ko‘plab soyalarning mavjudligi.SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.1.12. Abdominal sil (A 18.3)

I daraja

Organizmning sil intoksikatsiyasi (zaharlanishi) belgilari mavjud bo‘lmaydi. Laboratoriya, UTT va rentgen-tomografik tekshiruvlarning natijalari: qorin bo‘shlig‘ida yallig‘lanish va sil jarayoning faolligi mavjud bo‘lmaydi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Sil intoksikatsiyasi (zaharlanishi) belgilari mavjud bo‘lmaydi. Oshqozon-ichak trakti funksiyasining sil bilan zararlanishi natijasida motor-evakuator faoliyatning davriy (epizodik) buzilishlari kuzatiladi. Toliqish, oshqozon sohasi va ichak yo‘li bo‘yicha onda-sonda og‘riqlar kuzatiladi. Rentgen-tomografik tekshiruvlar va UTTda konglomerat ko‘rinishidagi mezenterial limfa tugunlarining kattalashishi kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvlarida sil va yallig‘lanish belgilarining faollashuvi mavjud bo‘lmaydi.

Mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Organizmning ifodalangan sil intoksikatsiya belgilari namoyon, shuningdek, oshqozon-ichak trakti faoliyatining ifodalangan buzilishlari kuzatiladi, motor-evakuator funksiyaning vaqti-vaqti bilan buzilishlari, ishtahaning pasayishi, toliqish, kaxeksiya, epigastriya sohasi va ichak yo‘li bo‘ylab vaqti-vaqti bilan og‘riqlar, qabziyatlar, ich ketishlar, assit, chandiqli kasallikning kompleks belgilari kuzatiladi. Axlatda mikobakteriya BK (Kox bakteriyalari) aniqlanadi. Rentgen-tomografiya tekshiruvlari va ultratovush tekshiruvi UTTda konglomerat ko‘rinishidagi limfa tugunlari kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvida sil va yallig‘lanish jarayoning faolligi kuzatiladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Organizmning kuchli ifodalangan sil intoksikatsiya belgilari kuzatiladi. Sil bilan zararlanish natijasida oshqozon-ichak trakti faoliyatining ifodalangan motor-evakuator funksiyaning davriy buzilishlari, ishtahaning pasayishi, toliqish, kaxeksiya, epigastriya sohasi va ichak yo‘li bo‘ylab vaqti-vaqti bilan og‘riqlar, qabziyatlar, ich ketishlar, assit kuzatiladi. Axlatda BK aniqlanadi. Rentgen-tomografiya tekshiruvlari va UTT da konglomerat ko‘rinishidagi limfa tugunlari kattalashishi kuzatiladi. Laboratoriya tekshiruvlarida sil jarayoni faolligi (tezlashgan ECHT va neytropeniya) ko‘rinadi. Abdominal sil kasalligi jarrohlik amaliyotida stoma qo‘yilishidan keyingi holat.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.1.13. Ko‘z sili (A 18.5)

I daraja

Shoxpardaning yallig‘lanish, distrofik xarakterdagi sil bilan shikastlanganligining har qanday ko‘rinishlarida. Qorong‘ulikka o‘rganishning yengil darajadagi buzilishi — to‘r parda distrofiyasida g‘ira-shira paytda ko‘rishning yomonlashishi. Ko‘rish o‘tkirligi, yaxshirok ko‘radigan ko‘zdagi korreksiya bilan 0,03 — 1,0 chegarasida pasayishi, ko‘rish maydonining 10 — 15 darajaga torayishi. Klinik-laboratoriya va funksional tekshiruvlar: sil jarayoni faolligining belgilari mavjud emas.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Shoxpardaning yallig‘lanish, distrofik xarakterdagi sil bilan zararlanganligining har qanday ko‘rinishlari. Ko‘rish o‘tkirligining, yaxshirok ko‘radigan ko‘zda korreksiya bilan 0,09 — 0,2 gacha pasayishi, ko‘rish maydonining 20º ga torayishi yoki markaziy ko‘rish qobiliyatining yuqori darajadagi talablarni qo‘yuvchi kasb egalarida funksional skotoma mavjudligi bilan kechuvchi kasallikning rivojlangan bosqichi. Kasallik bitta ko‘zda bo‘lganda ko‘rish o‘tkirligining korreksiya bilan 0 — 0,2 gacha pasayishi yoki ko‘rish maydonining 5º gacha konsentrik torayishi. Klinik —laboratoriya va funksional tekshiruvlar — faol sil jarayonining mavjudligi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja; o‘qish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Shoxpardaning sil bilan zararlanganligining, surunkali kechishi va davolashga bo‘ysunmaydigan har qanday turlarida (keratitlar, mo‘g‘uz parda distrofiyalari). Kasallikning o‘ta chuqurlashgan bosqichi. To‘rparda degeneratsiyalaridagi yorug‘liqni his qilishning og‘ir darajadagi buzilishlari. Ko‘z tubida sariq-oq rangdagi nuqtali yoki dog‘li (pigmentli) o‘choqlar. Retinal qon tomirlarning keskin torayishi. Ko‘rish nervi diski atrofiyasi, to‘rparda markaziy reflekslarining keskin pasayishi yoki yo‘qligi. Ko‘rish o‘tkirligining korreksiya qilingandagi 0,04 — 0,08 gacha pasayishi, ko‘rish maydonining konsentrik torayishi 20º gacha. Klinik-laboratoriya va funksional tekshiruvlar: faol sil jarayonining mavjudligi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

o‘qish — II daraja;

mehnat qilish — III daraja

II guruh

IV daraja

Shoxpardaning qo‘pol distrofiyali sil bilan zararlanganligi. Kasallikning o‘ta chuqurlashgan yoki terminal bosqichi. Yorug‘likni his qilishning og‘ir darajadagi buzilishi. To‘r pardadagi ko‘p sonli va degenerativ o‘choqlarning mavjudligi. Ko‘rish nervi atrofiyasi, katarakta, ikkilamchi glaukoma, to‘rparda ko‘chishi va boshqalar kabi ko‘rinishdagi asoratlar bo‘lishi mumkin. Ko‘rishi yaxshiroq bo‘lgan ko‘zdagi ko‘rish o‘tkirligining korreksiya bilan 0,03 gacha pasayishi, ko‘rish maydonining 10º — 5º darajagacha konsentrik torayishi yoki 15º darajagacha markaziy skotoma borligi. Klinik-laboratoriya va funksional tekshiruvlar: faol sil jarayonining mavjudligi yoki ko‘zlarning sil bilan zararlanganligidan keyin ko‘rish qobiliyatini to‘liq yo‘qotish belgilari.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja

I guruh

1.1.14. Sil kasalligi sababli jarrohlik amaliyotidan keyingi holat (A 18.8)

I daraja

O‘pkaning segmentli rezeksiyasi. Jarrohlik amaliyoti natijalari yaxshi. Jarayonning faollik belgilari mavjud bo‘lmaydi. Organizm zaharlanishining (intoksikatsiya) umumiy belgilari deyarli yo‘q. Rentgen tekshiruvlarida, faol silning har qanday belgilari mavjud bo‘lmaydi. Tashqi nafas olish funksiyalari me’yor chegarasida. Nafas yetishmasligi darajasi 0. Yurak-qon tomir yetishmovchiligi yo‘q. Gemogramma me’yorda.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Nefro-, pulmon-, lob-, bilobektomiya yoki segmentli rezeksiya. Jarrohlik amaliyoti natijalari yaxshi (bir yildan keyin). Organizmning yengil darajada umumiy zaharlanishi belgilari. Faollik belgilari mavjud emas. Rentgen tekshiruvlarida sil jarayoni belgilari kuzatilmaydi. Gemogramma me’yorda. 1 darajali SBE, I darajali nafas yetishmasligi. SYUYE — I FS II (NYHA bo‘yicha). Ko‘krak qafasining jarrohlik amaliyoti natijasidagi deformatsiyasida I darajali nafas yetishmasligidagi besh va undan ortiq qovurg‘alar rezeksiyasida.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Nefro-, pulmon-, lob-, bilobektomii va segmentli rezeksiya. Jarrohlik amaliyoti natijalari yaxshi (bir yilgacha), ammo, asosiy kasallikning qaytadan kechishi va organizm funksiyasining subkompensatsiyalangan davrining rivojlanishi kuzatiladi. Organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiya) belgilari o‘rtamiyona darajada seziladi. II darajali nafas yetishmasligi, SBE — II daraja,SYUYE — II FS III (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — III daraja

II guruh

IV daraja

Nefro-, pulmon-, lob-, bilobektomiya jarrohlik amaliyotining yomon natijalari, organizmning funksiyalarining dekompensatsiyasi, organizmning umumiy zaharlanishi (intoksikatsiya) belgilari keskin bilinadi, yaqqol ko‘rinib turuvchi metabolik o‘zgarishlar (kaxeksiya), faol maxsus va nomaxsus yallig‘lanish jarayonining (leykotsitoz, eozinofiliya, eritrotsitopeniya, tezlashgan ECHT) yaqqol ko‘rinib turuvchi surati. Nafas yetishmasligi III daraja, SBE — III daraja, SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja

I guruh

1.2. Qon kasalliklari (XKT — 10) C. D

1.2.1. Ko‘p sonli miyeloma S 90

Ko‘p sonli miyeloma (miyeloma kasalligi, Rustitskiy-Kaller kasalligi) — Paraproteyinemik gemoblastoz, xavfli o‘smani plazmatik bir xil klonli hujayraning proleferatsiyasi monoklonial immunoglobulin giperproduksiyasi bilan ifodalanadi

I daraja

Osteodestruksiya, anemiya, I darajali SBE (latent) klinikali nefropatiya, infeksion asoratlar bilan shaklanuvchi og‘riq sindromi. Qon tahlili: Nv — 100 g/l dan oshiq, umumiy oqsil 70g/l, yuqori ECHT, siydikdagi Bens-Jons oqsili mavjudligi — musbat, suyak iligida 2% dan ortiq plazmatik hujayralar paydo bo‘ladi, suyak to‘qimasi destruksiyasi kuzatiladi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Umumiy osteoporoz ko‘rinishdagi suyaklarning shikastlanishi, suyaklar sinishi, proteyinuriya va II darajali SBE (latent) klinikali buyraklar amiloidozi, radikulit og‘riqlar, orqa miya kompressiyasi, bosh suyagi ichi plazotsitomalari, simptomatik periferik neyropatiya, doimiy bo‘lmagan gepatosplenomegaliya, giperyopishqoqlik sindromi, qonning ivimasligi, infeksion asoratlar, bezgak. Tahlillarda: anemiya (Nv-80g/l dan past), ECHT yuqori, plazma hujayralari proliferatsiyasi, giperproteyinemiya, giperkalsiyemiya, qon zardobida M gradiyentning aniqlanishi, Bens-Jons oqsilining 4 g/l gacha aniqlanishi, trombotsitopeniya.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Jarayonning rivojlanishi, shish massasining o‘sishi, osteoliz kuchayishida namoyon bo‘ladi, klinik belgilari suyaklar shikastlanishining tarqalishi, SBE — III darajali (intermittirli) klinikali buyraklar, gepatosplenomegaliya, ko‘p sonli plazmotsitomalar, giperprotiyenemiya, giperkalsiyemiya, qon zardobida M gradiyentning aniqlanishi bilan tavsiflanadi. Tahlillarda: anemiya (Hb-60 g/l.dan past), yuqori ECHT, tahlillardagi Bens-Jons oqsili miqdori 4 dan 12g/l. gacha.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II / III darajalar

II guruh

IV daraja

Suyaklarning umumlashgan shikastlanishli o‘tkir klinik simptomatikasi, nevrologik asoratlar, buyraklarning SBE — IV (terminal bosqich) klinikali shikastlanishi, ko‘p sonli pla?motsitomalari. Tahlillarda: anemiya, yuqori ECHT, kalsiy 2,99 mmol/l dan yuqori, tarkibidagi Bens-Jons oqsili miqdori 12 g/l dan yuqori .

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.2.2. O‘tkir leykozlar (Gemoblastozlar) S 91.0-92.0-92.4-92.5-93.0-94.0-94.2-95.0

O‘tkir leykozlar — normal suyak iligining, qonning normal yetuk hujayralariga differensiyalanmaydigan yetilmagan blast gemopoetik hujayralar almashishi bilan tavsiflanuvchi leykozning tez kuchayib boruvchi shakllari.

I daraja

Sog‘lomlashish 5 yil va undan ortiq muddat ichida davom etgan to‘liq klinik-gematologik remissiyada, suyak iligi qaytalanishlarining yo‘qligi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Maxsus davolash yakunlanganidan keyin kamida bir yil davomidagi to‘liq va turg‘un remissiya, ish hajmini kamaytirish zaruriyati yoki boshqa ishga o‘tkazish, taqiqlanmagan kasbga qayta o‘qitish. Laboratoriya ma’lumotlarida: blast hujayralari sonining 2-3-martaga kamayishi, ya’ni polikimyoterapiya olish holatida 99,0 — 99,9%, terapiya 2,5 yil va undan ortiq muddat ichida davom etadi. Suyak iligi punktatida — blast hujayralarining kamayishi 3% dan kam. Qonning umumiy tahlili — me’yorida, blast hujayralar yo‘q. Kasallik belgilari bo‘lmasligi mumkin.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Maxsus davolash dasturi davom ettirilganida kamida bir yil davom etib kelayotgan to‘liq va turg‘un remissiya. Kasallik asorati yoki sitostatik terapiyaning natijasida boshqa a’zo va tizimlar turg‘un aniq buzilishlarining mavjudligi. Gipertermiyalar, gemorragik sindromning paydo bo‘lishi, turli infeksion asoratlar, faollikning buzilishi, zaharlanish (intoksikatsiya) belgilari, flebitlar. Laboratoriya ma’lumotlarida: periferik qonda blast hujayralari, trombotsitopeniya, anemiya, leykotsitoz yoki miyelotoksik agronulotsitoz paydo bo‘ladi, suyak iligidagi blast hujayralar miqdori 5% atrofida.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II / III darajalar

II guruh

IV daraja

Bir yilgacha davom etayotgan remissiya davridagi kasallikning o‘tkir bosqichi va kasallikning qaytalanish holatida. Klinik ko‘rinishi: gipertermiya, gemorragik sindrom, turli infeksion asoratlar, holsizlik, faollikning buzilishi, zaharlanish belgilari, ossalgiyalar, poliorgan zararlanish, ichki a’zolarga qon quyilishi, III darajali nafas yetishmasligi, SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha), meningial sindromlar, flebitlar, milklar, miokard, teri, tuxumdon leykemik infiltratsiyasi, pulmonit, limfoadenopatiya va gepatosplenomegaliya. Laboratoriya ma’lumotlarida: qonning umumiy tahlili-periferik qonda blast hujayralar, trombotsitopeniya, leykotsitoz yoki miyelotoksik agranulotsitoz. Ba’zida blast hujayralar mavjud bo‘lmaydi (aleykemik variant). Me’yordagi qon hosil qilish funksiyasining sezilarli pasayishi, suyak iligidagi blast hujayralar miqdori 5% dan yuqori yoki total blastoz. Orqa miya suyuqligi — blastli sitozi va eritrotsitlarning mavjudligi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

I guruh

1.2.3. Surunkali limfoblastleykoz S 91.1

Surunkali limfoblast leykoz — suyak iligi, limfa tugunlari, qora taloq va boshqa a’zolarning limfotsitar infiltratsiyasi holatida, proliferatsiya va periferik qondagi yetilgan limfotsitlarning miqdori oshib ketishi bilan tavsiflanuvchi limfoproliferativ neoplastik kasallik.

I daraja

Zaharlanish (intoksikatsiya) belgilarisiz izolyatsiyalangan limfotsitoz (suyak iligi va periferik qonning).

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Qon tahlili — leykotsitoz 50 — 100 x 109/l gacha, qondagi limfotsitoz 15,0x109/l dan ortiq, trombotsitlar 100 x 109/l dan ortiq, suyak iligidagi limfotsitoz 40% dan ortiq. Qiziq qon, granulotsit, trombotsitlar ko‘rsatkichlari me’yorda yoki klinik ko‘rinishi bo‘yicha medikamentoz aralashuvni talab etmaydi, kataral kasalliklar ko‘paymagan. Ushbu bosqichda qoida bo‘yicha, o‘smaga qarshi (antineoplastik) terapiya kerak bo‘lmaydi. Zaharlanish belgilari yo‘q. limfa tugunlari kattalashgan. Ratsional ishga joylashtirish, qayta malaka oshirish va bajarilayotgan ish hajmini kamaytirish zarurati.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Yuqori darajadagi charchab qolish, holsizlik, terlash paydo bo‘ladi, ish qobiliyati pasayadi, tana vazni kamayadi, sitolitik krizlar paydo bo‘ladi; o‘smaning vazni osha boshlaydi, qaytalanuvchi infeksiyalar paydo bo‘ladi, har kuni subfebril harorat kuzatiladi. Qon tahlili — leykotsitoz 100 x 109/l dan ortiq va oyma-oy o‘sib boradi, gemoglobin miqdori 100 g/l dan kam, trombotsitlar 100 x 109/l dan kam. Limfotsitoz, limfa tugunlarining o‘lchamlaridan qat’i nazar, gepatosplenomegaliya bilan kechadi. Limfa tugunlari kattalashgan. Maxsus davolashni o‘tkazish talab etiladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II / III darajalar

II guruh

IV daraja

Eng ko‘p uchraydigan asoratlar bo‘lib, sitopenik sindromlar hisoblanadi. Qon hosil qilishni normal nishlarining keskin pasayishi kuzatiladi, gipogammaglobulinemiya rivojlanadi, infeksiyalarga chalinuvchanlik oshadi. Kaxeksiya, ichki a’zolarning limfatik zaharlanishi (infiltratsiya), teri qichishishi kuzatiladi. Terminal bosqichning namoyon bo‘lishi shakllaridan biri bo‘lib, gipertermiya, ekssudativ plevrit va limfa tugunlaridagi sarkomali o‘sish bo‘lishi mumkin. Qon tahlili: leykotsitoz, ba’zida leykopeniya rivojlanishi mumkin, trombotsitlarning kamayishi 90 x 109/l dan past, anemiya va limfa tugunlari, qora taloq va jigar o‘lchamlarining o‘sishi; limfotsitoz 80% gacha, blastoz paydo bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.2.4. Surunkali miyeloleykoz S 92.1

Surunkali miyeloleykoz — morfologik substratning differensiyalanuvchi va yetilgan granulotsitlar bo‘lgan miyelopoezdan avvalgi hujayralardan hosil bo‘luvchi qon hosil qilish to‘qimasining zararli o‘smasi.

I daraja

Suyak iligining muvaffaqiyatli transplantatsiyasidan keyingi tuzalishning kam uchraydigan hollari.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

II daraja

Surunkali bosqichi: ko‘p terlash, charchab qolish, chap qovurg‘a ostidagi og‘irlik, tana vaznining kamayishi, splenomegaliya, qora taloq infarkti, chap qovurg‘a osti sohasida o‘tkir og‘riqlar. Jigar har doim ham kattalashmagan yoki 20% hollarda gepatomegaliya. Azoblovchi priapizm, kamdan-kam hollarda ko‘rish yoki bosh miya funksiyasining buzilishi, bosh og‘riqlari, karaxtlanish. Qon tahlili: leykotsitar formulasi (miyelotsit va metamiyelotsitlar sonining sekin-asta oshib borishi promiyelotsitlarning paydo bo‘lishi), chapga surilgan leykotsitoz, trombotsitozga moyillik, eozinofillar va bazofillar foizi oshgan. Qonda yoki suyak iligida Filadelfiya xromosomasi yoki bcr/abl geni aniqlanadi. Suyak iligining ko‘p hujayraliligi, yosh granulotsitlar soni ko‘payishi sababli taloq o‘lchamlarining kattalashishi bilan. Har kuni maxsus dorilarni qabul qilish zarur.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II / III darajalar

II guruh

III daraja

Terminal bosqich: o‘tkir leykoz rivojlanadi. Keskin holsizlik, suyaklar, bo‘g‘imlarda uzoq davom etuvchi og‘riqlar, gipertermiya, ko‘pterlash paydo bo‘ladi. Jigar va taloq tez kattalashadi, gemorragik diatez ko‘rinishi qo‘shiladi. Ekstramedulyar blastli infiltrat, neyroleykemiya, teri leykemidlari, priapizm paydo bo‘lishi mumkin. Qon va suyak iligi tahlili: blast hujayralar 30% dan oshadi. Leykotsitlar soni keskin ko‘payishi mumkin, lekin unchalik ko‘p bo‘lmasligi ham mumkin — jami 10 — 15 x 109/l. Bazofiliya, eozinofiliya, normaxrom turdagi anemiya.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.2.5. Eritremiya S94.0

Eritremiya (haqiqiy politsitemiya) — suyak iligining eritrotsitar nishda ancha yaqqolroq ko‘rinuvchi hujayra elementlari total giperplaziyasi bilan tavsiflanuvchi zararsiz miyeloproliferativ kasallik.

I daraja

Kam belgili klinika. Burun, milkdan qon ketishi, suv muolajalarini qabul qilish bilan bog‘liq bo‘lgan teri qichishi, eritromelalgiya, davolash mumkin bo‘lgan o‘rta darajali gipertoniya.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Qo‘l panjalari va yuz, ko‘rinadigan shilliq qavatlar, yumshoq tanglayning o‘ziga xos eritrotsianotik o‘zgarishi bilan tavsiflanadi, harorat ko‘tarilishi, oyoq-qo‘llar ushlab ko‘rilganda issiq, teri qoplamalari dermatiti, splenomegaliya. Qon tahlili: trombotsitoz 1500 — 2000 x 109/l, eritrotsitoz 6 — 8x109/l, leykotsitoz, gemoglobin ko‘tarilishi 180 — 220 g/l gacha, gematokrit oshishi, qonda retikulotsitlarning paydo bo‘lishi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja; mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I st

III guruh

III daraja

Asosiy kasallikning asoratlari — buyrak xurujlari, podagra, III darajali arterial gipertenziya, gepatosplenomegaliya, yuzning pustulyoz turdagi dermatiti, oyoq-qo‘llar venasi trombozi, ko‘rish qobiliyati buzilishi, gemorragiyalar, qon ketishlar, oyoq-qo‘llardagi achishtiruvchi og‘riq, tromboflebitlar, oshqozon va 12-barmoqli ichakning yarasi, insul’tlar, infarktlar bilan murakkablashgan SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha), SBE — II darajasi mavjudligi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja; mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III darajalar

II guruh

IV daraja

Gemorragik sindromlarning kuchayishi, ifodalangan gepatomegaliya, splenomegaliya, sarg‘ayish, jigar yetishmovchiligi III daraja, bemorlarning kaxeksiyagacha bo‘lgan keskin ozib ketishi, jigar va taloqdagi kuchli og‘riqlar, aseptik isitma, glossit, infeksion va qon tomirlardagi asoratlar SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha) va SBE terminal bosqichi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja; mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja

I guruh

1.2.6. Temir tanqisligi anemiyasi D50

V12 vitamini va foliy kislotasi yetishmovchiligi shartli anemiyalar D51, D52

Temir tanqisligi anemiyasi — qon zardobi, suyak iligi va depoda temir tanqisligi anemiyasi.

V12 vitamini va foliy kislotasi yetishmovchiligi shartli anemiyalar — V12 vitamini va foliy kislotasi yetishmovchiligi natijasida eritrokariotsitlarda DNK sintezi buzilishi anemiyalar guruhi.

I daraja

Xurujlari 1 yilda bir marta, 10 — 14 kungacha davom etadi. Klinikasida umumiy anemiya belgilari mavjud. Qondagi gemoglobin miqdori 90 g/l gacha, eritrotsitlar 3,5 x 1012, zardobdagi temir moddasi 10 mkmol/l gacha (norma 12,5 — 25 mkmol/l)

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Xurujlar 1 yilda 2-3-marta, 20 — 30 kungacha davom etadi. Klinik ko‘rinishida umumiy anemiya va sideropenik (tirnoqlar, sochlar o‘zgarishi, teridagi yorilishlar, kichik yemirilishlar, disfagiya, ta’m bilish o‘zgarishi) mavjud. Yurak-qon tomir tizimi shikastlanadi: miokardiodistrofiya, taxikardiya minutiga 90-marta urishgacha, SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha). Qondagi gemoglobin miqdori 70 g/l, eritrotsitlar 3 x 1012/l doirasida, zardobdagi temir moddasi 5 — 10 mkmol/l, ifodalangan anizotsitoz, poykilotsitoz, ferritin miqdori 10 ng/l gacha pasaygan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

40 — 60 kungacha davom etuvchi xurujlar yiliga 5-6-marta va undan ortiq, ifodalangan klinik va gematologik buzilishlar (gemoglobin 70 g/l dan kam, eritrotsitlar 3 x 1012/l. dan kam, zardobdagi temir miqdori <5 mkmol/l, keskin ifodalangan anizotsitoz, poykilotsitoz, ferritin keskin tushib ketgan, <10 ng/ml). SYUYE — II daraja, FS III (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II, III daraja

II guruh

Izoh: Surunkali yurak-qon tomir yetishmovchiligi mavjud bo‘lmagan qonning klinik tahlili ko‘rsatkichlari nogironlikni belgilash uchun mezon bo‘lmaydi.

1.2.7. Irsiy gemolitik anemiyalar D-55 — D59

Autoimmun gemolitik anemiyalar D-59, D-60

Gemolitik anemiyalar — keskin og‘riqlar, sariqlik, siydik (peshob) rangining xiralashishi, shuningdek, jigar va qora taloqning kattalashishi bilan kuzatiladigan to‘satdan yuz beruvchi gemolitik krizlar ko‘rinishidagi gemoliz (eritrotsitlarning parchalanishi yuqori darajada) sindromlari bilan tavsiflanuvchi anemiyalar guruhi. Irsiy gemolitik anemiyalar uchun rivojlanish anomaliyalari xosdir: minorasimon bosh suyagi, mikroftalmiya, yuqori “gotik” tanglay, tishlar joylashishining o‘zgarishi, 5 barmoqning kaltalashishi, sindaktiliyalar va boshqalar. Qon taxlili — gemoglobinning keskin pasayishi, eritropeniya, retikulotsitoz, normoxromiya, ba’zida leykotsitoz, trombotsitopeniya, osmotik rezistentlik pasaygan. Suyak iligida — qizil nish giperplaziyasi, ba’zida eritrokariotsitlar miqdori kamayadi. Biokimyoviy tahlillar — giperbilirubinemiya to‘g‘ri bo‘lmagan fraksiya hisobiga, globulinlar miqdorining oshib ketishi. Qonda gemosiderin va erkin gemoglobin aniqlanadi.

I daraja

Xurujlar (krizlar) yiliga 1-2-marta, 15 — 20 kungacha davom etadi, keskin ifodalanmagan gemolitik sindrom (peshob to‘q rangda, o‘t suyuqligi quyuqlashgan, axlatda me’yordan 25-marta ko‘p bo‘lgan sterkobilin, qon zardobidagi bog‘langan bilirubin oshishi, tana haroratining ko‘tarilishi). Qondagi gemoglobin miqdori 90 g/l gacha, retikulotsitlar — 10 — 20%, bog‘lanmagan bilirubin 20 — 40 mkmol/l.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Xurujlar (krizlar) yiliga 2-3-marta, 25 — 30 kungacha davom etadi, o‘rtacha ifodalangan gemolitik sindrom, yurak-qon tomir, asab, hazm qilish tizimlarining shikastlanishi (arterial QB ko‘tarilishi, vestibulyar buzilishlar, o‘t qopi, jigar, buyrak sanchiqlari, gepatit, sariqlik, gepatoliyenal sindrom), trofik buzilishlar, qon ketishlar. Qondagi gemoglobin 70 g/l, bilirubin 40 — 50, leykopeniya, leykotsitoz. SYUYE — I FS II (NYHA bo‘yicha).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Xurujlar (krizlar) yiliga 5-6-marta, 2 oydan ortiq davom etadi. SYUYE — II ko‘rinishidagi yurak-qon tomirlar tizimi (YUQTT) asoratlari rivojlanadi, FS III (NYHA bo‘yicha), gepatoliyenal sindrom, miya qon aylanishining o‘tkinchi buzilishlari, psixikaning o‘zgarishlari. Qonda: og‘ir darajadagi anemiya, bog‘lanmagan bilirubin 50 mkmol/l va undan ortiq.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III darajalar

II guruh

IV daraja

Barqaror og‘ir anemiya, leykotsitopeniya, trombotsitopeniya, ichki a’zolar va tizimlar funksiyalarining keskin ifodalangan buzilishlari (SYUYE — I-II, FS IV (NYHA bo‘yicha), SBE — IV daraja), zaharlanish (intoksikatsiya), miyelotoksik agranulotsitoz, chuqur trombotsitopeniya, kaxeksiya, suyak iligi transplantatini qabul qilmaslik reaksiyasi rivojlanishi bilan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.2.8. Aplastik anemiya D60-D61

Aplastik anemiya — suyak iligining qon hosil qilish nishlaridagi eritroid, miyeloid va megakariotsitar reduksiya va qondagi pansitopeniya bilan tavsiflanuvchi gemopoezning buzilishi.

I daraja

Uch nishli sitopeniya: anemiya, leykopeniya, trombotsitopeniya (anemik, gemorragik, infeksion-yallig‘lanish sindromlari). Limfa tugunlari, jigar va qora taloq kattalashmagan. Qon tahlillarida: yengil darajadagi anemiya, ko‘pchilik hollarda normoxrom, makrotsitar, retikulotsitopeniya, leykotsitopeniya, limfotsitoz va trombotsitopeniya. Suyak iligida: granulotsitar hujayralar miqdorining kamayishi, nisbiy limfotsitoz. Eritrokariotsitlar miqdori pasaygan. Megakariotsitlar mavjud bo‘lmaydi yoki ancha kamaygan. Trepanobiopsiya: suyak iligi bo‘shliqlarining qon hosil qiluvchi hujayralarning katta bo‘lmagan o‘choqlari bor yog‘ to‘qimasi bilan to‘lganligi. Biokimyoviy tahlillar: zardobdagi temir moddasining ko‘payishi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Turg‘un klinik-gematologik remissiyaga erishilganidan keyingi o‘rta darajadagi anemiya, YUQTT, asab va boshqa tizimlar funksiyalarining o‘rta darajada buzilishlari bilan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Noto‘liq va noturg‘un klinik-gematologik ko‘rinishdagi og‘ir darajali anemiya: trombotsitopeniya, leykotsitopeniya, ichki a’zolar va tizimlar funksiyalarining ifodalangan buzilishlari bilan (SYUYE — II FS III (NYHA bo‘yicha), SBE intermitik bosqichi, jigar yetishmovchiligi, ko‘z to‘rpardasiga qon quyilishlar, ichki a’zolardan qon ketishlar).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II / III daraja

II guruh

IV daraja

Barqaror og‘ir anemiya, leykotsitopeniya, trombotsitopeniya, ichki a’zolar va tizimlar funksiyalarining keskin ifodalangan buzilishlari (SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha), SBE terminal bosqichi), zaharlanish (intoksikatsiya), miyelotoksik agranulotsitoz, chuqur trombotsitopeniya, kaxeksiya, suyak iligi transplantatini qabul qilmaslik reaksiyasi rivojlanishi bilan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja

I guruh

1.2.9. Gemofiliya A.V.S, qondagi 8-9 — 11 omillar yetishmasligi D66. — 67-68

Irsiy koagulopatiyalar — ivish plazma omillarining va kallikreyin-kinintizim komponentlarining yetishmasligi yoki molekulyar anomaliyalari bilan bog‘liq bo‘lgan qon ivish tizimidagi irsiy shartlangan buzilishlar.

I daraja

Kasallikning belgilarsiz yoki xurujsiz kechishi, qon ketishlar, bo‘g‘imlarga qon quyilishlar epizodik xususiyatga ega va o‘zgarishlar qoldirmagan holda mustaqil ravishda so‘rilib ketadi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Jarohat yoki jarrohlik amaliyotlari qon ketishlarning sababi bo‘lishi mumkin. Gemostaz tahlillari tomonidan qon ivishining VII, IX, XI omillarining yetishmasligi, bitta yirik bo‘g‘im gemartrozi. Mehnat sharoitlariga qarshi ko‘rsatmalar mavjud bo‘lganida.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Yirik bo‘g‘imlarga qon quyilishlar, oshqozon-ichak qon ketishlari, ichki a’zolarga qon quyilishi, ikkita bir xil bo‘g‘imlar ankilozi, bo‘g‘im ichidagi sinishlar.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II / III daraja

II guruh

IV daraja

Ichki a’zolarga qon quyilishlar, psixikaning buzilishlari. Harakat-tayanch tizimining shikastlanishi: ikki va undan ortiq bo‘g‘imlarning funksional noqulay holatdagi kontrakturali ankilozi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

o‘z xulq-atvorini nazorat qilish — III daraja

I guruh

1.2.10. Trombotsitopeniyalar va tug‘ma hamda orttirilgan trombotsitopatiyalar D 69.

Idiopatik trombotsitopenik purpura D 69.3

Irsiy gemorragik teleangioektaziya Villebrandt kasalligi D 68.0

Trombotsitopeniya — qonda trombotsitlar miqdorining kamayishi. Tug‘ma va orttirilgan trombotsitopatiyalar — trombotsitlarning funksional holati buzilishi (trombotsit funksiyalarining sifat buzilishlari) bilan shartlangan gemorragik diatezlar guruhi. Klinikada yuqori darajadagi qonashlar, turli lokalizatsiyadagi qon ketishlari (burun, milklar, bachadon, oshqozon-ichak trakti (OIT), gemorroidal). Qon ko‘rinishi — anemiya, eritropeniya, gipoxromiya, sideropeniya, ferritin kamayishi, trombotsitlar-me’yorda yoki kamayishga moyil. Gemostaz — trombotsitlarning adgeziv xususiyatlari pasaygan yoki buzilgan, trombotsitlar agregatsiyasi pasaygan, trombotsitlarning genetik defekti.

I daraja

Klinikada gemorragik sindrom mavjud, yengil darajadagi anemiya, epizodik qon quyilishlari, jiddiy asoratlarsiz.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Klinik ko‘rinishida yengil gemorragik sindrom mavjud: teri gemorragiyalari, shilliq qavatlarning qonab turishi, turli a’zo va to‘qimalarga qon quyilishlari. O‘rta darajadagi gipoxrom anemiya, ferritinning pasayishi, trombotsitlar me’yorda yoki trombotsitopeniya, protrombin va trombin vaqtining me’yordagi ko‘rsatkichlaridagi qon ketishlar vaqtining uzayishi. Suyak iligida megakarsionitlar miqdori ko‘paygan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Anemiya va gemorragik sindromlarning ifodalanganklinik belgilari (shilliq qavatlar, teri qoplamalari, bo‘g‘imlar, bosh miyaga qon quyilishi, bachadon, milk, qizilo‘ngach, oshqozon-ichak qon ketishlari). Og‘ir darajadagi gipoxromanemiya, chuqur trombotsitopeniya, protrombin va trombin vaqtining me’yordagi ko‘rsatkichlaridagi qon ketishlar vaqtining uzayishi. Suyak iligida megakarsionitlar miqdori ko‘paygan.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III daraja

II guruh

1.3. Endokrin tizimi kasalliklari E sinf KXT-10

1.3.1. Gipotireoz sindromi. Yod yetishmovchiligi natijasidagi subklinik gipotireoz E02

Tug‘ma gipotireoz E 03.1. Medikamentlar va boshqa tashqi moddalar ta’sirida kelib chiqqan gipotireoz E03.2

Infeksiyadan keyingi gipotireoz E03.3. Qalqonsimon bez atrofiyasi (orttirilgan) E 03.5

Boshqa sababi aniklangan gipotireozlar E03.8

Noanik etiologiyali gipotireoz E03.9

Gipotireoz — qonda qalqonsimon bez gormonlari miqdorining kamayishi.

I daraja

Somatik buzilishlar — yengil darajali bo‘ladi. Belgisiz kechadi. Yurak ritmining susayishi (yengil darajadagi bradikardiya), miyaning yengil surunkali ishemiyasi, Nevrologik statusda “mikroorganik” simptomatika, konvergensiya buzilishi kuzatiladi va kognitiv o‘zgarishlar me’yorda bo‘ladi. Peshona-postlok osti xususiyatiga ega bo‘lgan professional va ijtimoiy adaptatsiya o‘zgarishlarisiz kechadi. Bemorning jismoniy faolligi chegaralanmagan bo‘ladi. Gormonal va metabolik buzilishlar uncha sezilmaydi. T3, T4, erkin T3, erkin T4 konsentratsiyasi me’yorda yoki ozgina pasaygan bo‘ladi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar — o‘rtamiyona. Lablar, tilning shishganligi, qabziyatlar. Bradikardiya o‘rta darajada, yurak urishi soni minutiga 60 tadan kam bo‘ladi. Qon bosimi stabil. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha), I darajali surunkali miya ishemiyasi kuzatiladi. Bemorning professional va ijtimoiy ko‘nikmalari yomonlashadi, ammo o‘z-o‘ziga xizmat qila olish imkoniyati saqlanib qoladi. Qon zardobida T3, T4, erkin T3, erkin T4 konsentratsiyasining pasayishi va TTG >5,0 mME/l ko‘tarilishi ko‘rinishidagi gormonal va metabolik buzilishlar kuzatiladi. O‘rta terapevtik dozalarda doimiy ravishda gormonlarning o‘rnini bosuvchi terapiya o‘tkazish zarur.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

muloqot qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

o‘qish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar aniq ifodalangan. Nutq sekinlashgan, megakolon (tirgak qabziyatlar), seziladi holsizlik. Sezilarli darajadagi bradikardiya — minutiga yurak urishi soni 50 ta va undan kam. HI bosqich surunkali miya ishemiyasi (SMI). SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha). Gormonal va metabolik buzilishlar, T3, T4, erkin T3, erkin T4 gormonlari miqdorining ancha pasayishi va TTG konsentratsiyasining oshib ketishi. Tiroksinli o‘rtamiyona va yuqori dozalarda doimiy gormon o‘rnini bosuvchi terapiya tiroksinga muhtoj. Emotsional-shaxsiyat buzilishlar, emotsional labillik, depressiyalarda namoyon bo‘ladi, o‘ziga tanqidiy qarash holatining pasayishi kuchayib boradi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

o‘qish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II-/III darajalar

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar kuchli rivojlangan. Gipotermiya (tana harorati 36,6 darajadan past), so‘z muloqotining yo‘qligi, giporefleksiya, megakolon, ichak tutilishi. Kuchayib boruvchi bradikardiya — 1 minutda yurak 40 tadan kam uradi. HHI darajali surunkali miya ishemiyasi. SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha). Emotsional — shaxsiyat buzilishlari, emotsional labillik, kretinizmgacha olib keluvchi keskin depressiya va o‘zini tanqid qilish pasayishida namoyon bo‘ladi. Gormonal va metabolik buzilishlar yuqori. T3, T4, erkin T3, erkin T4, konsentratsiyasining sezilarli darajada pasayishi, TTG ko‘tarilishi. Doimiy o‘rnini bosuvchi terapiya, sutkasiga 150 mkg va undan ortik tiroksinga muxtoj.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

o‘qish — III daraja

I guruh

1.3.2. Tug‘ma gipotireoz — tireoid gormonlarini ishlab chiqarilishi pasayishi bilan kechib, irsiy genezli yoki tug‘ma kasalliklar guruhiga kiradi.

I daraja

Somatik buzilishlar yengil yoki sezilmas. Davolash boshlangunga qadar adinamiya, charchab qolishlik, uyquchanlik, QB labilligi. Yurak ritmining yengil sekinlashishi (minutiga urishlar soni 60 tagacha bo‘lgan bradikardiya). Yengil mushaklar holsizligi va mushaklar sohasidagi og‘riqlar. Psixomotor rivojlanishdagi (bir yilgacha), intellektual-nutq sohasida (bir yildan keyin), o‘sishning ortda kolishi sezilar-sezilmas darajada. I bosqich surunkali miya ishemiyasi, SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha). Subklinik gormonal va metabolik buzilishlar kuzatiladi. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari me’yorda yoki ozgina pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori bo‘ladi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rta darajada. Davolash boshlangunga qadar: adinamiya, charchab qolishlik, uyqusizlik, shish, qon bosimi (QB) labilligi. Yurak ritmining yengil sekinlashishi (minutiga yurak urishlar soni 60 tagacha bo‘lgan bradikardiya). Nevroz turidagi simptomatika: giporefleksiya, nutq, fikrlashning sekinlashishi, yengil yoki ifodalangan miotoniya. Neyropatiya, qabziyatlar, o‘sishning kechikishi, shuningdek, yengil darajadagi aqli zaiflik bo‘lishi mumkin. I darajali surunkali miya ishemiyasi (SMI), SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha). Gormonal va metabolik buzilishlar o‘rtamiyona yoki ifodalangan. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari biroz yoki sezilarli darajada pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori. Doimiy o‘rnini bosuvchi terapiyaga muhtoj.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

muloqot qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

o‘qish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar ifodalangan. Davolanish boshlagunga qadar bradikardiya, yurak urishi minutiga 50 tadan kam, yurak tonlarining bo‘g‘iqligi, miopatiyalar, o‘sishning kechikishi, xotiraning pasayishi, ayniqsa uzoq muddatli depressiya holati. Jinsiy faoliyatning buzilishi, tirgak qabziyatlar, shuningdek gipotireoid poliserozit, assit, perikardit, gidarotoraks, aqliy zaiflik ko‘rinishidagi asoratlar ham bo‘lishi mumkin. II bosqich surunkali miya ishemiyasi, SYUYE — IIA, FS III (NYHA bo‘yicha) bo‘ladi. Gormonal va metabolik buzilishlar sezilarli yoki ifodalangan. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari sezilarli yoki ifodalangan darajada pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori. Doimiy o‘rnini bosuvchi terapiyaga muhtoj.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

o‘qish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III darajalar

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan og‘ir darajada bo‘ladi. Davolanish boshlagunga qadar yurak-qon tomir tizimi tomonidan kuchli yoki keskin buzilishlar: bradikardiya yurak urishi minutiga 40 ta va undan kam, arterial gipotoniya kuzatiladi. Oshqozon-ichak buzilishlari: tirgak qabziyatlar, megakolon. Siydik chiqarish tizimida kuchli buzilishlar: sutkalik diurezning pasayishi, filtratsiya va buyrakka qon oqimining kamayishi, gipotireoid poliserozit, assit, perikardit, gidarotoraks, o‘rta va og‘ir darajadagi aqliy zaiflik ko‘rinishlaridagi asoratlar, asab-ruhiyat sohasidagi kuchli buzilishlar, o‘sishning kechikishi. III darajali surunkali miya ishemiyasi (SMI),SYUYE — II B, FS III/IV (NYHA bo‘yicha). Gormonal va metabolik buzilishlar kuchli rivojlangan. Davolash boshlanguniga qadar: T3, T4, erkin T3 va erkin T4 miqdorlari sezilarli pasaygan, tireotrop gormon (TTG) yuqori. Tireoid gormonlarga rezistentlik, doimiy o‘rnini bosuvchi terapiyaga muhtojlik paydo bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

I guruh

1.3.3. Tireotoksikoz sindromi E 05

Tarqoq buqoqli tireotoksikoz E 05.0

Toksik bir tugunli buqoqli tireotoksikoz E05.1

Toksik ko‘p tugunli buqoqli tireotoksikoz E05.2

Tireotoksikoz — tireoid gormonining ko‘p miqdorda ishlab chiqarilishi bilan bog‘liq bo‘lgan sindrom.

Tarqoq toksik buqoq — qalqonsimon bezning kattalashishi va ko‘p miqdorda tireoid gormonlar ishlab chiqarilishi bilan kechuvchi kasallik.

I daraja

Somatik buzilishlar yengil. Taxikardiya minutiga 90 dan 100 ta urishgacha, ritmning buzilishi va 0-I darajadagi endokrin oftalmopatiya kuzatiladi. Ekzoftalm (20 mm va undan kam), ko‘z olmasi protruziyasi kuzatilmaydi yoki 3-4 mm ga oshadi, diplopiya bo‘lmaydi yoki vaqti-vaqti bilan namoyon bo‘lib turadi, ko‘rish o‘tkirligi saqlanib qoladi. Surunkali miya ishemiyasi yengil darajada (tez charchab qolish, asabiylik, uyquning buzilishi). Gormonal va metabolik buzilishlar yengil darajada. Qon zardobida T3, T4 miqdori ko‘tarilgan, TTG pasaygan bo‘ladi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rta darajada. Davolash holatidagi taxikardiya minutiga 100 dan 120 ta urishgacha, ritmning buzilishlari mavjud bo‘lishi mumkin. Tana vazni yetishmasligi 10 — 20% gacha. Arterial qon bosimning ko‘tarilishi 130/80 mm sim. ust. I darajadagi endokrin oftalmopatiya rivojlangan. Ko‘z olmasi protruziyasi 5 — 7 mm.ni tashkil etadi, ekzoftalm minimal darajada (21 — 23 mm), diplopiya doimiy bo‘lmaydi, ko‘rish o‘tkirligi 0,8 — 0,5. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha), I darajali surunkali miya ishemiyasi bo‘ladi. Minimal kognitiv buzilishlar, xotirani pasayishi, (shu jumladan, professional xotira ham pasayadi) diqqatning pasayishi, ruhiy jarayonlarning sekinlashishi (bradifreniya), rejalashtirish va nazorat qilish qobiliyatining chegaralanishi, emotsional — shaxsiyat buzilishlari (emotsional labillik, depressiya, tanqidning pasayishi) kuzatiladi. Gormonal va metabolik buzilishlar bo‘ladi: Qon zardobida T3, T4 va erkin T3, erkin T4 miqdorlarining ko‘tarilishi va TTG kamayishi kuzatiladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

muloqot qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar ifodalangan: tana vazni yetishmasligi (20% dan yuqori). II darajali endokrin oftalmopatiya rivojlangan, ko‘z olmasi protruziyasi 5 — 7 mm dan ko‘pni tashkil etadi, ekzoftalm o‘rta darajada (24 — 27 mm), diplopiya deyarli doimiy, ko‘rish o‘tkirligi 0,5. Taxikardiya, yurak urishi minutiga 120 tadan ko‘p, yurak ritmining buzilishlari. Arterial gipertenziya 2 daraja, HI bosqich surunkali miya ishemiyasi, psevdobulbar buzilishlar, yaqqol piramida va ekstrapiramida simptomatikasi ko‘rinishida miyada qon aylanishning o‘tkir buzilishlarining qoldik ko‘rinishlari bo‘lishi mumkin. Kognitiv buzilishlar tanqidning pasayishi, po‘stloq osti-peshona tizimlarining disfunksiyasi mavjud bo‘lgan po‘stloq osti yoki pustloq demensiyasi bilan tavsiflanadi. Emotsional-shaxsiyat buzilishlari apatik-abuliya sindromi, o‘z-o‘zini to‘xtata olmaslikda namoyon bo‘ladi. Ritm buzilishi, endokrin kardiomiopatiya. SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha). Tireoidektomiya va radioyodterapiyadan keyin og‘ir gipotireozning rivojlanishi (gipotireoz sindromi bo‘linmasiga qarang) va doimiy o‘rnini bosuvchi terapiyaga muhtojlik kuzatilishi mumkin. Gormonal va metabolik buzilishlar: T3, T4 va erkin T3, erkin T4 konsentratsiyasining sezilarli yoki kuchli ko‘tarilishi va qon zardobida TTG kamayishi kuzatiladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II-III darajalar

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar og‘ir darajada. Vaznning keskin yetishmasligi. Oftalmopatiyaning og‘ir darajasi, sezilarli darajadagi ekzoftalm (27 mm dan ko‘p), ko‘z olmasi protruziyasi 8 mm dan ko‘pni tashkil etadi, diplopiya doimiy, ko‘rish o‘tkirligi 0,5 dan past. Taxikardiya, yurak urishi minutiga 120 va undan ortiq, ritmning turg‘un buzilishi. III darajadagi surunkali miya ishemiyasi — psevdobulbar buzilishlar, yaqqol piramida va ekstrapiramida simptomatikasi ko‘rinishidagi o‘tkazilgan miya qon aylanishining o‘tkir buzilishlarining qoldik ko‘rinishlari aniqlanadi. Kognitiv buzilishlar tanqidning pasayishi, po‘stloq osti, peshona tizimlarining disfunksiyasi mavjud bo‘lgan po‘stlok osti yoki po‘stlok demensiyasi bilan tavsiflanadi. Emotsional-shaxsiyat buzilishlari apatik-abuliya sindromi, karaxtlanib qolishda namoyon bo‘ladi.SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha). Tireoidektomiya va radioyodterapiyadan keyin turg‘un og‘ir gipotireozning rivojlanishi (gipotireoz sindromi bo‘linmasiga qarang) va doimiy o‘rnini bosuvchi terapiyaga bo‘lgan muhtojlik kuzatiladi. Gormonal va metabolik buzilishlar kuchli. T3, T4, erkin T3, erkin T4 miqdorlarining sezilarli darajada kamayishi, tabiiy TTG pasayishi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

o‘z xulk-atvorini nazorat qilish — III daraja

I guruh

1.3.4. 1 — tipdagi qandli diabet E10.0 — E10.9

1 — tipdagi qandli diabet (insulinga bog‘liq) — bu insulin sekretsiyasining defekti tufayli, insulin ta’siri yoki ushbu ikkala omilning natijasida kelib chiquvchi giperglikemiya bilan kechuvchi metabolik (almashinuv) kasalliklar guruhi.

I daraja

Somatik buzilishlar sezilmas yoki yengil darajada. Ko‘rish funksiyasi buzilmaydi yoki o‘rtamiyona buzilishlarning mavjudligi, ikki tomonlama ko‘rish kobiliyati korreksiya bilan 0,4 gacha pasayishi, noproliferativ retinopatiya. Nefropatiya I-II daraja. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi, sezilmas darajadagi angiopatiya va surunkali miya ishemiyasi belgilari paydo bo‘ladi. Doimiy qand miqdorini kamaytiruvchi terapiyaga muhtojlik.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rta darajada namoyon bo‘ladi. Ko‘rish a’zosi tomonidan o‘rtamiyona buzilishlar — noproliferativ retinopatiya yaxshi ko‘radigan ko‘zda ko‘rish kobiliyati korreksiya bilan OU-0,15 gacha pasayadi. III darajali nefropatiya. I darajali periferik neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik — angiopatiya I darajali, SMI — I daraja, SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha). Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar: ko‘rish a’zosining buzilishlari: makulopatiya yoki yaxshi ko‘radigan ko‘zdagi ko‘rish qobiliyati korreksiya bilan 0,05 dan 0,1 gacha pasaygan preproliferativ retinopatiya. Nefropatiya IV daraja Periferik ifodalangan neyropatiya II daraja, Diabetik to‘piq sindromi (DTS) 2 daraja yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion cho‘ltoqlar). Ifodalangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi — angiopatiya II daraja va surunkali miya ishemiyasi II daraja, SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha). Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya hamda dislipidemiyaga qarshi davo zarur bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III daraja;

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar og‘ir darajali rivojlangan. Tez-tez takrorlanuvchi gipoglikemik koma holatlari. Ko‘rishning keskin o‘zgarishlari: makulopatiya yoki proliferativ retinopatiya, katarakta, glaukoma yagona yoki yaxshi ko‘radigan ko‘zda ko‘rish kobiliyati korreksiya bilan 0,04 dan 0 gacha pasayishi. Ko‘ruv maydoni ikki tomonlama belgilangan nuqtadan 5 darajagacha konsentrik og‘adi. Periferik neyropatiya III daraja (kuchli rivojlangan) markaziy neyropatiya III daraja Nefropatiya V daraja. Rivojlangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi angiopatiya III daraja, Diabetik to‘piq sindromi (DTS) 4-5 daraja, yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion cho‘ltoqlar). III bosqich surunkali miya ishemiyasi. SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha). Muntazam qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj. Gemodializ.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

I guruh

Izoh: Hayot faoliyati chegaralanishining darajasini aniqlashda nishondagi a’zolarning eng og‘ir shikastlanishi hisobga olinsin. Glikemiya va NA1s miqdori hayot faoliyatining chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon bo‘la olmaydi. Qandni kamaytiruvchi vositalar (insulin) dozasi va qand?gi glyukoza miqdori hayot faoliyati chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon bo‘la olmaydi.

1.3.5. Qandli diabet 2 — tip (E11.0 — E11.9)

2 — tipdagi qand diabeti (insulinga bog‘liq bo‘lmaydi) — bu insulin sekretsiyasining nuqsoni, insulin ta’siri yoki ushbu ikkala omilning natijasida kelib chiquvchi giperglikemiya bilan kechuvchi metabolik (almashinuv) kasalliklar guruhi.

I daraja

Somatik buzilishlar sezilmas yoki yengil darajada. Ko‘rish funksiyasining buzilishining yo‘qligi yoki o‘rtamiyona buzilishlarning mavjudligi — noproliferativ retinopatiya, ko‘rish kobiliyati korreksiya yordamida ikkala ko‘zda 0,4 gacha pasayishi bilan. Nefropatiya I-II daraja. Oyoqlarning surunkali arterial yetishmovchiligi sezilmas darajada angiopatiya va surunkali miya ishemiyasi belgilari. Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davo zarur bo‘ladi.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rta darajada namoyon bo‘ladi. Ko‘rish a’zolarida o‘rta darajali buzilishlar, noproliferativ retinopatiya yaxshi ko‘radigan ko‘zdagi ko‘rish kobiliyati korreksiya bilan OU — 0,15 gacha pasayishi kuzatiladi. III darajali nefropatiya. I darajali periferik neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik, angiopatiya I darajali, I darajali surunkali miya ishemiyasi, SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha) kuzatiladi. Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar rivojlangan. Ko‘rish a’zolarida ifodalangan buzilishlar: yaxshi ko‘radigan ko‘zda ko‘rish qobiliyati korreksiya yordamida 0,05 dan 0,1 gacha pasaygan makulopatiya yoki preproliferativ retinopatiya. Nefropatiya IV daraja Periferik ifodalangan neyropatiya II daraja, Diabetik to‘piq sindromi (DTS) 2 daraja yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion cho‘ltoqlar). Ifodalangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik — angiopatiya II daraja va surunkali miya ishemiyasi II darajasi, SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha). Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III darajalar;

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar og‘ir darajali rivojlangan. Tez-tez takrorlanuvchi gipoglikemik koma holatlari. Ko‘rishning keskin o‘zgarishlari: makulopatiya yoki proliferativ retinopatiya, katarakta, glaukoma yagona yoki yaxshi ko‘radigan ko‘zda ko‘rish qobiliyati korreksiya bilan 0,04 dan 0 gacha pasaygan. Ko‘ruv maydoni ikki tomonlama belgilangan nuqtadan 5 darajagacha konsentrik og‘gan. Periferik neyropatiya III daraja (ifodalangan) markaziy neyropatiya III daraja, Nefropatiya V daraja. Rivojlangan avtonom neyropatiya. Oyoqlarda surunkali arterial yetishmovchilik, angiopatiyaning III darajasi, Diabetik to‘piq sindromi 4-5 daraja, yiringli-nekrotik asoratlar bilan (amputatsion cho‘ltoqlar) bo‘ladi. Surunkali miya ishemiyasi III daraja SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha) kuzatiladi. Doimiy qand miqdorini pasaytiruvchi, gipotenziv terapiya va dislipidemiyaga qarshi davoga muhtoj bo‘ladi va gemodializga tushib qoladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

I guruh

Izoh: Hayot faoliyati chegaralanishining darajasini aniqlashda nishondagi a’zolarning eng og‘ir shikastlanishini hisobga olinadi. Glikemiya va NA1s miqdori hayot faoliyatini chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon bo‘la olmaydi. Qandni kamaytiruvchi vositalar (tabletkali yoki insulin) dozasi va qondagi glyukoza miqdori hayot faoliyati chegaralanishi darajasini aniqlash uchun mezon bo‘la olmaydi.

1.3.6. Gipoparatireoz E 20

Gipoparatireoz — organizmda qandaydir sabablar bilan paratiroid bez gormoni (paratgormon)ning yetarli darajada ishlab chiqarilmasligi yoki to‘qimalar retseptorlarining ushbu gormonga bo‘lgan sezuvchanligi buzilishi natijasida paratgormon funksiyasining pasayishi bilan bog‘liq bo‘lgan kasallik. Ushbu holat tonik tirishishlar bilan kechadi.

I daraja

Somatik buzilishlar: kalsiyning ovqat bilan birga yetib borishidagi sezilmas darajadagi paresteziyalar, yetarli va xaddan ziyod darajadagi jismoniy yuklamasida tirishishga tayyorlikning oshishi, ayollarda hayz ko‘rishdan oldin va hayz ko‘rish vaqtida. Xvostek III belgilari musbat (yuz mushaklarining tashqi eshitish joyining oldidagi yuz nervining chiqish joyiga barmoqlar bilan urgandagi mushaklar qisqarishi — faqatgina og‘iz burchaklari sohasida qisqaradi). Parxez, kalsiy vositalarining epizodik yoki doimiy qabul qilinishi, D vitamini vositalarini (va uning analoglarini) epizodik qabul qilish bilan korreksiyalanadi. Metabolik buzilishlar. Qondagi kalsiy me’yorda yoki qisqa muddatli gipokalsiyemiya, oson korreksiyalanadi, qondagi fosfor me’yorda. Tashhisda shubha bo‘lganda — qondagi paratgormonni aniqlash.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar: o‘rtamiyona jismoniy yuklama va sezilarli giperventilyatsiya, paresteziyada tirishish faolligi oshishining o‘rtamiyona belgilari, o‘rtacha va sezilarli jismoniy yuklama hamda qo‘l va oyoqlar kaftlarining uzoq vaqt kuchlanishda bo‘lishidagi epizodik tirishishlar (ko‘proq qo‘l va oyoqlarning panjalarida). EKG da QT intervali vaqtining uzayishi. Xvostek II belgisi (burun qanotlari va og‘iz burchaklaridagi mushaklar qisqaradi) va Xvostek III (faqatgina og‘iz burchaklaridagi mushaklar qisqaradi) belgilari musbat. Trusso belgisi musbat (panja sohasidagi tirishishlar — “akusher (doya) qo‘li”, “yozayotgan qo‘l” — yelkani qon bosimini o‘lchash uchun apparatning jguti yoki manjetasi bilan bog‘langanidan keyin 2-3 minutdan so‘ng). Kalsiy va D vitamini (va uning analoglarini) dori vositalarini o‘rtacha terapevtik dozalarda doimiy qabul qilish zarurati. Metabolik buzilishlar. Gipokalsiyemiya (umumiy va ionlangan kalsiyning kamayib ketishi 1,82 — 2,08 mmol/l), gipokalsiuriya, giper va fosfatemiya me’yorda, giperfosfaturiya, tashxisga shubha bo‘lganida — qondagi paratgormon miqdorini aniqlash kerak bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

o‘kish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar. Gipo-paratireoid krizlarning aniq epizodlari, oyoq-qo‘llar mushaklarining doimiy yuqori darajada tirishishga tayyorligi, oftalmopatiya, aniq vegetativ buzilishlar, monoorgan yetishmovchilikning boshlang‘ich belgilarining mavjudligi, bolalarda o‘sishning kechikishi, ko‘p sonli kariyeslar kuzatiladi. Skeletning osteodesinmetriya ma’lumotlari bo‘yicha giperossifikatsiyasi, REG, EEGdagi patologik o‘zgarishlar, EKG da QT intervalining uzayishi, Xvostek I (yengil urib ko‘rilgan tarafda yuzning barcha mushaklari qisqaradi) va/yoki II, III belgilari musbat bo‘lishi, Trusso belgisi musbat bo‘lishi, dispepsiya, SBE siz nefrokalsinoz kuzatiladi. D vitamini hosilalari va kalsiy dori vositalarining yuqori dozalaridagi doimiy terapiyaga bog‘liqlikligi, vaqti-vaqti bilan kalsiy glyukonatni tomirga yuborish zarurati, o‘rnini bosuvchi terapiyaga bo‘lgan past darajadagi sezuvchanlik, metabolik buzilishlar, gipokalsiyemiya 1,56 — 1,82 mmol/l (ionlashgan fraksiya hisobiga <1 mmol/l), gipokalsiuriya (yoki yuqori sezuvchanlik va D vitamini dozasining oshib ketishida), giperfosfatemiya (>1,5 mmol/l) kuzatiladi. Tashxisga shubha bo‘lganida — qondagi paratgormon miqdorini aniqlash kerak bo‘ladi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

o‘kish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III darajalar;

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar. Sezilarli darajadagi SBEli nefrokalsinoz. Bosh miya qon tomirlarining aniq nevrologik simptomatikali kalsinozi, ruhiy buzilishlar, katarakta (xrustalikda kalsiy yig‘ilishi sababli), bo‘g‘imlardagi mustaqil harakat qilishning keskin chegaralanishlari, sinusli yoki yurak bo‘lmasi paroksizmal taxikardiyaning (uzayish sindromi) tez-tez qaytalanishi, laringo va bronxospazm, disfoniya, qusish, ich ketishi, epileptik tutqanoqlar, psixoz, ekstrapiramidal buzilishlar bo‘ladi. Uzoq vaqt kompensatsiyalanmagan yoki kalsiy va D vitamini dori vositalari bilan o‘rnini bosuvchi terapiyaga bo‘lgan refrakterli gipoparatireoz, asoratlarning rivojlanishi bilan. Xvostek I, II, III belgilari musbat, Trusso, Veys (ko‘z kosasining tashqi chetiga qoqib ko‘rganda ko‘z qovoqlarining dumaloq mushagi va peshona mushagining qisqarishi), Gofman (asab tolalarining bo‘lingan uchastkalariga ezib ko‘rilganda paresteziyalarning paydo bo‘lishi), Shlezinger (to‘g‘ri tizza bo‘g‘imida oyoqni tos-son bo‘g‘imidagi tez passiv bukishda son va oyoq kaftining yoziluvchi mushaklaridagi tirishishlar), Erba belgilari (yengil galvanik tok bilan qo‘zg‘atilganda oyoq-qo‘llar asab tolalarining yuqori elektr qo‘zg‘aluvchanligi) musbat, giperventilyatsiyali sinamasi (tirishishga tayyorlikning kuchayishi yoki chuqur tezlashgan nafas olishda tetaniya xuruji rivojlanishining sababi bo‘ladi), D vitamini hosilalari va kalsiy dori vositalarining yuqori dozalaridagi doimiy terapiyaga bog‘liqliqligi, vaqti-vaqti bilan kalsiy glyukonatni tomirga yuborish zarurati paydo bo‘ladi. O‘rnini bosuvchi terapiyaga bo‘lgan sezuvchanlik past darajada bo‘ladi. Metabolik buzilishlar. Gipokalsiyemiya 1,56 mmol/l (ionlashgan fraksiya hisobiga <1 mmol/l), gipokalsiuriya (yoki yuqori sezuvchanlik va D vitamini dozasining oshib ketishida). Giperfosfatemiya (>1,5 mmol/l), tashxisga shubha bo‘lganida — qondagi paratgormon miqdorini aniqlash kerak.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

I guruh

1.3.7. Giperparatireoz E21

Giperparatireoz — paratiroid bez gormoni (paratgormon)ning ko‘p ishlab chiqarilishi bo‘lib, qonda kalsiy miqdorining oshishi hamda bir vaqtning o‘zida suyak iligida kalsiy miqdorining kamayishi va suyaklarning patologik sinishi bilan kechadigan kasallik.

I daraja

Somatik buzilishlar unchalik sezilmaydi. Osteopeniya (kortikal qatlamning ingichkalashishi). Yengil astenik sindrom. Metabolik buzilishlar. 1 PTG (pg/ml) <60, siv. Sa (mmol/l) — 2.5, Ca++ (mmol/l) — 0.95, siydikdagi (peshobdagi) Sa (mmol/s) — 2.4, sAMF pm — 9.6, giperkalsiuriya>6 mmol/sut. Gipofosfatemiya >1,0 mmol/l., ishqor fosfataza faolligining oshishi, densitometriya (kompakt modda) mg/mm. 6 — 12 oy davomida shkaladagi o‘zgarishlar (%) <3, exoosteometriya (m/sek) — >3200 bilak suyagi bo‘yicha muntazam gipotenziv terapiya zarurati. Adenomatoz to‘qimani jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlariga muhtojlik.

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rta darajada. Kasallikning zo‘rayishi, anamnezda patologik sinishlar bo‘lishi mumkin. O‘rtamiyona va sezilarli darajadagi mushaklarning holsizlanishi, klinik ozib ketish. Tizimli osteoparoz (tirnoqlar falangalari chetlari rezorbsiyasi) yoki osteopeniya, II darajali turg‘un arterial gipertenziya, SYUYE — I, FS II daraja (NYHA bo‘yicha). Surunkali miya ishemiyasi (SMI) I daraja. Depressiya, asabiylik, yig‘loqilik, kriz vaqtida ruhiy hayajonlanish, vazn yetishmasligi 10 — 15%, dispepsik holatlar, uro yoki xolelitiaz. O‘rtamiyona astenik sindrom, parodontoz. Metabolik buzilishlar. PTG (pg/ml) <60 — 90; zardobda Sa (mmol/l) — 2.5 — 2.75; ca++ (mmol/l) — 0.95 — 1.3; siydikdagi (peshobdagi) Sa (mmol/l) — 2.4 — 4.3; sAMF pM — 9 — 14; giperkalsiuriya >6 mmol/sut. Gipofosfatemiya >1,0 mmol/l.; ishqor fosfataza faolligining oshishi, densitometriya (kompakt modda) mg/mm. 6-12 oy davomida shkaladagi o‘zgarishlar (%) <3 — 5; exoosteometriya (m/sek) >3000 — 3200 bilak suyagi bo‘yicha. Doimiy gipotenziv terapiya zarur. Adenomatoz to‘qima jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlari bilan davolanish.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik buzilishlar ifodalangan. Asoratlar tufayli a’zolar funksiyasi buzilishi yaqqol ko‘rinadi. Ifodalangan va keskin ifodalangan mushaklar holsizligi, depressiyalar. O‘sishning o‘zgarishi (pasayishi). Tarqoq osteoporoz (tirnoq falangalari chetlari rezorbsiyasi, kistalar, epulidlarning mavjudligi, funksiyasi tiklanishi bilan kechadigan patologik sinishlar), II — III darajali turg‘un AG, SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha). OITning yara-eroziyali shikastlanishlarining to‘liq namoyon bo‘lishi, tana vazni yetishmasligi 15% dan yuqori, SBEsiz urolitiaz yoki SBEsiz nefrokalsinoz. Metabolik buzilishlar. PTG (pg/ml) >90; Sa (mmol/l) >2.75; Ca++ (mmol/l) >1.3; siydikdagi (peshobdagi) Sa (mmol/s) >4; sAMF pM >14; giperkalsiuriya >6 mmol/sut; gipofosfatemiya >1,0 mmol/l; ishqoriy fosfataza faolligining oshishi, densitometriya (kompakt modda) mg/mm. 6 — 12 oy davomida shkaladagi o‘zgarishlar (%) >5 — 9. Exoosteometriya (m/sek) <3000 bilak suyagi bo‘yicha. Doimiy gipotenziv terapiya zarur. Adenomatoz to‘qima jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlariga muhtojlik.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III daraja;

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Asoratlar tufayli a’zolar funksiyasi buzilishi yaqqol ko‘rinadi. Mushaklarning keskin seziluvchi holsizligi. Tarqoq osteoporoz, funksiyasi tiklanmaydigan suyaklarning ko‘p sonli patologik sinishlari va yoriqlari bilan. Skeletning deformatsiyalanishi. Aniq ruhiy buzilishlar. III darajali turg‘un AG.SYUYE — III FS IV (NYHA bo‘yicha). Urolitiaz, Nefrokalsinoz terminal bosqichdagi SBE bilan. Metabolik buzilishlar. Giperkalsiyemiya >3,2 mmol/l., gipofosfatemiya, ishqoriy fosfataza faolligining oshishi, giperurikemiya, giperkreatininemiya, izogipostenuriya, uremiya. Doimiy gipotenziv terapiya zarur. Adenomatoz to‘qima jarrohlik yo‘li bilan olib tashlanganidan keyin kalsiy preparatlariga muhtojlik.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — II daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

o‘z xulk-atvorini nazorat qilish — III daraja

I guruh

1.3.8. Gipofiz giperfunksiyasi E 22

Gipofizning gormonal-faol o‘smalari (akromegaliya (E22.0), prolaktinoma (E22.1))

Akromegaliya — fiziologik o‘sish yakunlangan shaxslarda STG (o‘sish gormoni)ning surunkali ortiqcha sekretsiyasi sababli paydo bo‘lgan va suyaklar, tog‘ay, yumshoq to‘qimalar, ichki a’zolarning patologik disproporsional periostal o‘sishi, shuningdek, yurak, qon-tomir, o‘pka tizimlari, periferik endokrin bezlar, modda almashinuvining funksional holatining buzilishi bilan tavsiflanuvchi neyroendokrin kasallik.

Prolaktinoma — prolaktin gormoni me’yoridan ko‘p ishlab chikarilishi bilan kechadigan gipofiz old bo‘lagining shishi.

I daraja

Somatik buzilishlar yengil. Nevrologik simptomatika va ko‘rish buzilishlari yo‘q. Surunkali miya ishemiyasining (SMI) yengil belgilari. Tana vazni indeksi (TVI) 27 dan past. (Vazn/bo‘y x 100). Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlari me’yorda ushlab turilganda prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining ozgina ko‘payishi. Osteopeniya. MRTda gipofiz mikroadenomasi (Sella turcica chegarasida).

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q.

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rtamiyona. Yengil seziluvchi nevrologik simptomatika, ko‘rish maydonining temporal cheklanishi va ambliopiya. SYUYE — I, FS II (NYHA bo‘yicha), surunkali miya ishemiyasi I daraja Tana vazni indeksi 27 — 30. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining ozgina o‘zgarishlarida prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining o‘rtamiyona darajada ko‘payishi. Glyukozaga bo‘lgan tolerantlikning buzilishi. Suyaklarning tarqoq osteoporozi. Gipofiz adenoektomiyasi va nurli terapiyadan keyingi holat. MRTda gipofiz mikroadenomasi (Sella turcica chegarasida).

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — I daraja;

mustaqil harakat qilish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja

III guruh

III daraja

Somatik ifodalangan buzilishlar. Aniq nevrologik simptomatika, ko‘ruv maydonining rivojlanib boruvchi torayishi. Ko‘rish nervlari atrofiyasi, ko‘rish o‘tkirligining 50% pasayishi bilan. Yurak-qon tomir tizimi tarafidan sezilarli o‘zgarishlar (miokardiodistrofiya, arterial gipertenziya). SYUYE — II, FS III (NYHA bo‘yicha). SMI — II daraja, jigar yetishmovchiligi. Tana vazni indeksi 30 dan ortiq. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining yaqqol og‘ishlari bilan kuzatiluvchi prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining sezilarli darajadagi buzilishlari. Ikkilamchi qandli diabet, kalsiy siydik bilan ekskretsiyasining oshishi. Bitta periferik bezning ikkilamchi yetishmovchiligidagi operativ yoki nurli davolanishdan keyingi holat. Qandsiz diabet. MRTda gipofiz mikroadenomasi Sella turcica chegarasidan tashqariga invaziya bilan o‘simta o‘sishining zo‘rayishi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — II daraja;

mustaqil harakat qilish — II daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — II/III daraja

II guruh

IV daraja

Somatik buzilishlar kuchli ifodalangan. Yaqqol zo‘rayib boruvchi nevrologik simptomatika, ko‘ruv maydonining kuchayib boruvchi torayishi, ko‘rish nervlarining amavrozli atrofiyasi. Yurak-qon tomir tizimi tarafidan sezilarli o‘zgarishlar (miokardiodistrofiya, arterial gipertenziya). SYUYE — III, FS IV (NYHA bo‘yicha). SMI — III daraja, jigar yetishmovchiligi. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gomeostaz parametrlarining aniq og‘ishlari bilan kuzatiluvchi prolaktin yoki somatotropin, yoki gonodotropinlar, yoki tirotropin miqdorining sezilarli darajadagi buzilishlari. Hosil bo‘lish o‘lchamlari va qo‘llanilgan davolash uslublari (operatsiya yoki nurli terapiya) bilan shartlanuvchi ikkilamchi gormonal yetishmovchilikning rivojlanishi. Pangipopituitarizm. Qandsiz diabet. MRTda gipofiz mikroadenomasi Sella turcica chegarasidan tashqariga katta invaziya bilan yoki qo‘llanilgan davolash usullaridan qat’i nazar zo‘rayishi.

O‘ziga o‘zi xizmat qilish — III daraja;

mustaqil harakat qilish — III daraja;

muloqot qilish — III daraja;

mo‘ljal olish — III daraja;

I guruh

1.3.9 Gipofizning gormonal-nofaol o‘smalari — gipofiz gormonlarining gipersekretsiyasi klinik ko‘rinishlarisiz kechuvchi gipofiz adenomalari E 23

I daraja

Somatik buzilishlar yengil darajada. Nevrologik simptomatika va ko‘rish buzilishlarining yo‘qligi. Gormonal va metabolik buzilishlar kam miqdorda. Gipofiz gormonlari va gomeostazni boshqa parametrlarining miqdorlari me’yorda. MRTda gipofiz shishi Sella turcica chegaralarida (insidentaloma).

Hayot faoliyati cheklanishi yo‘q.

VMKbo‘yicha cheklash

II daraja

Somatik buzilishlar o‘rta darajada. O‘rtamiyona nevrologik simptomatika, ko‘ruv maydonining torayishi, ko‘rish qobiliyati pasaymagan, lekin ko‘rish nervlarining atrofiyasi bilan. Gormonal va metabolik buzilishlar. Gipofiz gormonlari va gomeostazni boshqa parametrlarining miqdorlari ozgina kamaygan. Tuxumdonlar polikistozi sind?o?i (TPKS) mavjudligi. Bitta periferik bez funksiyasi ikkilamchi yetishmovchiligining qo‘shilishi. MRTda gipofiz o‘smasi Sella turcica chegarasidan tashqariga invaziya bilan.

Mustaqil harakat qilish — I daraja;

mo‘ljal olish — I daraja;

mehnat faoliyati bilan shug‘ullanish — I daraja